Kijk, Newton had gelijk met zijn zwaartekrachtswet voor appels die uit bomen vallen. Maar op de beurs werken andere wetten. Hier geldt juist: wat omhoog gaat, gaat vaak verder omhoog.

Dit momentum effect aan de beurs is wetenschappelijk aantoonbaar en biedt particuliere beleggers een concrete kans op extra rendement. Studies van de London Business School tonen aan dat een portefeuille van winnaars over 110 jaar structureel 12 procentpunten per jaar beter presteerde dan verliezers. Dat is geen toeval, maar een patroon dat zich steeds herhaalt.

Wat is het momentum effect en hoe werkt het

Het momentum effect beschrijft het fenomeen waarbij aandelen die recent goed hebben gepresteerd, deze prestaties vaak voortzetten in de nabije toekomst. Andersom geldt hetzelfde: verliezers blijven vaak verliezen. Dit lijkt in tegenspraak met de klassieke efficiënte markthypothese, die stelt dat alle beschikbare informatie al verwerkt is in de koers.

Goed, dat klinkt logisch, maar de praktijk wijst anders uit. Professor Narasimhan Jegadeesh van Northwestern University en Sheridan Titman van de University of Texas bewezen in hun baanbrekende studie uit 1993 het tegendeel. Ze onderzochten Amerikaanse aandelen tussen 1965 en 1989 en ontdekten iets opmerkelijks.

Lees ook: De beste 3D-print aandelen: welke nu kopen?

Hun strategie was eenvoudig: koop elke maand de 10% best presterende aandelen van de afgelopen zes maanden. Houd deze aandelen vervolgens ook zes maanden aan. Het resultaat was een gemiddeld extra rendement van 1% per maand, oftewel 12% per jaar bovenop de marktprestatie. Over een periode van 24 jaar leverde momentum dus structureel beter rendement op dan de markt.

Dit effect werkt op verschillende tijdshorizonten:

• Kort momentum (1-3 maanden): Aandelen die de afgelopen maand stegen, stijgen vaak verder
• Medium momentum (6-12 maanden): De meest onderzochte variant, waarbij prestatie over zes maanden wordt geprojecteerd
• Lang momentum (1-3 jaar): Sterke bedrijven behouden hun voorsprong vaak jaren

Wetenschappelijk onderzoek van Cliff Asness en collega's toont aan dat dit effect niet beperkt blijft tot aandelen. Ook bij obligaties, grondstoffen en valuta zie je hetzelfde patroon. Het is een universeel verschijnsel op financiële markten.

Het wetenschappelijk bewijs: cijfers die niet liegen

De bevindingen van Jegadeesh en Titman waren geen toevalstreffer. Wereldwijd hebben onderzoekers het momentum effect op de beurs getest en bevestigd. De cijfers liegen niet.

Lees ook: Steenkoolaandelen 2026: gids voor Nederlandse beleggers

Dimson, Marsh en Staunton van de London Business School onderzochten dit effect op de Britse markt vanaf 1900. Hun resultaten zijn verbluffend en bieden een perfecte illustratie van de kracht van deze strategie.

Strategie	Eindwaarde £1 (1900-2009)	Jaarlijks rendement
Winnaars (beste 20% aandelen)	£2.300.000	15,8%
Verliezers (slechtste 20% aandelen)	£49	3,5%
Verschil per jaar	-	12,3%

Een investering van £1 in 1900 in de best presterende 20% aandelen groeide uit tot £2,3 miljoen in 2009. Diezelfde £1 belegd in de slechtst presterende aandelen werd slechts £49. Het jaarlijkse verschil bedroeg maar liefst 12,3 procentpunten.

Stel je voor: je grootvader had in 1900 £1.000 belegd volgens deze aanpak. Dan zou jouw familie nu beschikken over €2,3 miljard. Dat is de kracht van samengestelde rente gecombineerd met systematisch beter rendement.

Het onderzoek strekte zich uit over 19 verschillende landen. In 18 van de 19 markten vonden de onderzoekers significante momentum effecten. Alleen in Japan werkte de strategie niet, wat mogelijk samenhangt met de unieke bubbel en crash in de jaren tachtig en negentig.

Dit effect is geen Amerikaans of Brits fenomeen, maar een wereldwijd verschijnsel dat beleggers structureel kunnen benutten.

Ook recentere studies bevestigen de robuustheid van dit patroon. Eugene Fama, winnaar van de Nobelprijs Economie, erkende dit als een van de vijf factoren die aandelenrendementen verklaren. Mark Carhart voegde het toe aan het beroemde Fama-French drieluik van markt, grootte en waarde.

Volgens onderzoek van AQR Capital Management tussen 1972 en 2011 leverde een momentum factor gemiddeld 7,5% extra rendement per jaar op. Over 40 jaar tijd betekent dit een verschil van honderden procenten in eindwaarde. Interessant genoeg werkt dit effect ook binnen sectoren: aandelen die goed presteren binnen hun sector, overtreffen vaak andere aandelen in diezelfde sector.

Waarom dit effect aan de beurs voortduurt

Als dit effect zo overduidelijk werkt, waarom verdwijnt het dan niet? Volgens de efficiënte markthypothese zouden slimme beleggers het wegconcurreren totdat er geen winst meer valt te behalen. Dat gebeurt echter niet, en daar zijn goede redenen voor.

Lees ook: 3D-Printing Aandelen: Beste Kansen in Groeimarkt

De verklaring ligt in de menselijke psychologie. Beleggers zijn geen rationele robots, maar mensen met emoties, vooroordelen en cognitieve beperkingen. Deze zorgen ervoor dat het effect blijft bestaan.

Onderreactie op nieuws is de eerste oorzaak. Wanneer een bedrijf goed nieuws bekendmaakt, reageren beleggers vaak te voorzichtig. Ze twijfelen of het nieuws echt zo positief is, of het van tijdelijke aard is, of er misschien nog meer slecht nieuws komt. Hierdoor stijgt de koers minder hard dan gerechtvaardigd.

Deze onderreactie zorgt ervoor dat de koers geleidelijk bijtrekt naarmate meer beleggers overtuigd raken. Het gevolg is een trendmatige beweging waarin de koers maandenlang blijft stijgen.

Kuddegedrag versterkt dit effect. Wanneer beleggers zien dat een aandeel goed presteert, krijgen ze FOMO (fear of missing out). Ze stappen in omdat anderen ook instappen. Dit drijft de koers verder omhoog, wat weer nieuwe kopers aantrekt. Warren Buffett vergelijkt dit met lemmingen die elkaar de afgrond in volgen. In dit geval volgen ze elkaar echter de winst in.

Professionele fondsbeheerders hebben ook eigen redenen om trend-volgende strategieën toe te passen:

• Carrièrebescherming: Het is veiliger om te falen met de kudde dan alleen te slagen
• Kwartaaldruk: Korte termijn prestatie-eisen maken trend-volgen aantrekkelijk
• Benchmark tracking: Fondsen durven niet te veel af te wijken van hun benchmark
• Window dressing: Aan het eind van het kwartaal kopen fondsen winnende aandelen om hun rapportage op te poetsen

Richard Thaler, Nobelprijswinnaar en gedragseconom, wijst op nog een factor: mental accounting. Beleggers behandelen winst en verlies verschillend. Ze laten winnaars te lang doorlopen en verkopen verliezers te snel. Dit asymmetrische gedrag versterkt het effect.

Er zijn ook tegenargumenten. Sommige wetenschappers beweren dat dit effect niet bestaat, maar slechts een statistische illusie is. Deze kritiek houdt echter geen stand bij grondige analyse van decennia aan data uit tientallen landen.

De belangrijkste reden waarom het effect niet verdwijnt, is simpel: het is moeilijk uit te voeren. Dit vereist discipline, kosten voor frequent handelen, en het vermogen om tegen je eigen intuïtie in te handelen. De meeste beleggers hebben deze eigenschappen niet.

Lees ook: Heineken Koers 2025: Waarom HEIA Nu Sterk Staat

Momentum in de praktijk: Apple als schoolvoorbeeld

Laten we dit effect bekijken aan de hand van een concreet voorbeeld: Apple Inc. Dit bedrijf illustreert perfect hoe deze strategie werkt in de praktijk en waarom het zo krachtig kan zijn voor beleggers die het herkennen.

In 2007 lanceerde Apple de iPhone. De koers stond toen rond de €11 (gesplitst aangepast). Veel beleggers waren sceptisch. Nokia domineerde nog altijd de mobiele markt, BlackBerry had de zakelijke markt, en Apple was vooral een nichecomputerbedrijf.

Maar de verkoopcijfers spraken boekdelen. In het eerste kwartaal na de iPhone lancering verkocht Apple 1,4 miljoen toestellen. Het kwartaal daarop 2,3 miljoen. De groei was exponentieel en de markt reageerde aanvankelijk gematigd.

Hier zag je klassieke onderreactie. Analisten twijfelden of Apple deze groei vol kon houden. Concurrenten zouden vast terugslaan. De iPhone was te duur voor de massa. Alle bekende argumenten die beleggers gebruiken om goed nieuws te minimaliseren.

Voor beleggers die het effect herkenden, was dit het perfecte scenario. Apple presteerde kwartaal na kwartaal boven verwachting. De koers steeg maand na maand. Elke terugval werd opgekocht. Het momentum was onstuitbaar.

Periode	Koers Begin	Koers Eind	Rendement
2007-2008	€11	€20	+82%
2008-2009	€20	€27	+35%
2009-2010	€27	€42	+56%
2010-2011	€42	€52	+24%
2011-2012	€52	€83	+60%

Van 2007 tot 2012 steeg Apple van €11 naar €83, een totaalrendement van 654%. Beleggers die het patroon herkenden en volgden, verdienden jaar na jaar uitstekende rendementen. Niet omdat ze Apple's toekomst voorspelden, maar omdat ze het effect respecteerden.

Wat maakte Apple zo'n perfect voorbeeld? Ten eerste leverde het bedrijf consequent kwartaalresultaten die de verwachtingen overtroffen. Ten tweede introduceerde het regelmatig nieuwe producten die de groei verlengden: iPad in 2010, nieuwe iPhone modellen elk jaar. Belangrijker nog, Apple trok nieuwe beleggers aan naarmate het succesverhaal zich ontvouwde.

Pension fondsen, die eerst het aandeel te risicovol vonden, stapten massaal in toen Apple bewees dat het geen eendagsvlieg was. Voor particuliere beleggers waren de signalen helder:

• Consequent stijgende kwartaalcijfers
• Groeiende marktaandeel in een expanderende markt
• Regelmatige positieve analistenherwaarderingen
• Stijgende koers met beperkte volatiliteit
• Toenemende institutionele interesse

Natuurlijk ging het niet eeuwig door. In 2012 bereikte Apple een piek rond de €91. De groei vlakte af, concurrentie nam toe, en het patroon draaide. Beleggers die dit signaal misten, gaven een deel van hun winst terug. Dit illustreert een belangrijk punt: het is geen koop-en-vergeet strategie. Dit vereist actief monitoren en de bereidheid om uit te stappen wanneer het tij keert.

Risico's en valkuilen van momentum beleggen

Het lijkt op het eerste gezicht een goudmijn. Koop winnaars, verkoop verliezers, verzamel het extra rendement. Zo simpel is het echter niet. Er kleven aanzienlijke risico's aan deze aanpak die je goed moet begrijpen.

Lees ook: India Beleggen 2025: Kansen in Snelstgroeiende Economie

Momentum crashes zijn het grootste risico. Wanneer het sentiment plotseling omslaat, kunnen winnaars harder vallen dan de rest van de markt. De dot-com crash van 2000-2002 was hiervan een perfect voorbeeld.

Technology aandelen zoals Cisco, Intel en Microsoft hadden jarenlang uitstekend momentum getoond. Beleggers die deze trend volgden, verdienden tot 2000 buitengewone rendementen. Maar toen de bubbel barstte, verloren deze aandelen 70 tot 90 procent van hun waarde in twee jaar tijd. Het probleem is dat crashes snel en onverwachts komen.

Transactiekosten vormen een tweede belangrijk risico. Deze strategieën vereisen frequent handelen. Elke maand of elk kwartaal herbalanceer je je portefeuille. Bij elke transactie betaal je kosten.

Stel je handelt met €100.000 en je portefeuille kent een omzet van 200% per jaar. Bij transactiekosten van 0,1% per transactie, verlies je €400 per jaar aan kosten. Dat vreet een behoorlijk deel van je extra rendement op. Voor particuliere beleggers zijn de kosten vaak hoger dan voor institutionele partijen.

Market timing is een derde valkuil. Dit werkt niet altijd. Er zijn periodes waarin value outperformt, waarin kleine aandelen beter doen, of waarin de hele strategie even niet werkt.

Tussen 2007 en 2009 tijdens de financiële crisis presteerde dit zwak. Beleggers die juist toen instapten, raakten gefrustreerd en stapten op het verkeerde moment uit. Timing is cruciaal, maar tegelijk onmogelijk perfect te voorspellen.

Andere belangrijke risico's zijn:

• Concentratierisico: Portefeuilles die dit effect benutten zijn vaak geconcentreerd in enkele sectoren
• Liquiditeitsrisico: Sommige winnaars zijn moeilijk verhandeld
• Regression to the mean: Uitschieters keren uiteindelijk terug naar het gemiddelde
• Gedragsrisico: Emoties leiden tot verkeerde beslissingen op kritieke momenten

Factor crowding is een modern risico dat steeds belangrijker wordt. Naarmate meer beleggers dit soort strategieën gebruiken, wordt het effect mogelijk minder sterk. Onderzoek van AQR toont aan dat dit de laatste jaren inderdaad minder sterk is geworden, mogelijk door toegenomen bekendheid en gebruik.

Voor particuliere beleggers is discipline misschien wel het grootste risico. Dit vereist dat je winnende posities aanhoudt en verliezende posities verkoopt. Dit gaat tegen je natuurlijke intuïtie in. Wanneer een aandeel 50% gestegen is, wil je winst nemen. Wanneer het 20% gedaald is, hoop je op herstel.

Lees ook: Aandeleninkoopprogramma's: €7.1 mld in 2025

Momentum strategieën voor particuliere beleggers

Goed, het effect werkt dus aantoonbaar, maar hoe pas je dit toe als particuliere belegger? Het goede nieuws is dat je niet een volledig quantitatieve hedge fund hoeft op te zetten. Er zijn praktische manieren om deze principes toe te passen in je portefeuille.

ETF strategie is de eenvoudigste aanpak. In plaats van individuele aandelen te selecteren, gebruik je ETFs die verschillende factoren of sectoren vertegenwoordigen. Je koopt de best presterende ETFs en verkoopt de slechtst presterende. Bijvoorbeeld: bekijk elke drie maanden de prestatie van sector ETFs zoals technologie, financials, healthcare, en consumptiegoederen. Beleg je geld in de beste drie van de afgelopen zes maanden.

Het voordeel van deze aanpak is dat je automatisch diversificatie krijgt binnen elke ETF. Je risico wordt gespreid over tientallen aandelen per sector. Bovendien zijn de transactiekosten veel lager dan bij individuele aandelen.

Relatieve selectie binnen je bestaande portefeuille is een tweede optie. Stel je belegt al in tien verschillende aandelen. Elke zes maanden verkoop je de slechtst presterende twee en vervang je ze door twee aandelen die beter presteren. Deze aanpak vereist minder drastische wijzigingen en past beter bij een koop-en-houd mentaliteit.

Screening voor nieuwe investeringen kun je gebruiken wanneer je overweegt een nieuw aandeel te kopen. Check dan eerst de prestatie. Heeft het de afgelopen drie, zes, en twaalf maanden goed gepresteerd? Zo ja, dan vergroot je de kans op succes.

Praktische screening criteria zijn:

• Koersstijging van minimaal 20% in de afgelopen jaar
• Outperformance ten opzichte van de sector van minimaal 10%
• Stijgende kwartaalomzetten in de afgelopen vier kwartalen
• Upgrades door analisten in de afgelopen zes maanden
• Institutionele instroom in het aandeel

Seizoens patronen bieden specifieke kansen. Bepaalde sectoren presteren structureel beter in bepaalde maanden. Retailaandelen doen het vaak goed voor de eindejaarsperiode. Olie aandelen profiteren soms van wintermaanden. Deze patronen bieden extra rendement wanneer je ze systematisch herkent.

Voor het implementeren van deze strategieën zijn enkele praktische tips belangrijk:

1. Start klein: Begin met 10 tot 20 procent van je portefeuille in trend-volgende posities
2. Gebruik stop-losses: Begrens je verliezen bij het omslaan van het effect
3. Diversificeer over sectoren: Vermijd overconcentratie in één thema
4. Monitor regelmatig: Check je posities maandelijks of per kwartaal
5. Beheers je emoties: Verkoop verliezers, ook al doet het pijn

Kosten onder controle houden is cruciaal voor het succes. Gebruik brokers met lage transactiekosten, handel in liquid aandelen met kleine spreads, en overweeg ETFs boven individuele aandelen om kosten te verlagen.

Een laatste waarschuwing: dit is geen wondermiddel. Het werkt over langere periodes, maar kent ook tegenvallende jaren. Combineer dit daarom met andere strategieën zoals value investing of dividend groei voor een gebalanceerde portefeuille.

Wat kun je nu doen

Het momentum effect is geen theorie maar bewezen realiteit. Decennia aan onderzoek in tientallen landen tonen aan dat winnaars blijven winnen en verliezers blijven verliezen. Voor jou als belegger betekent dit concrete kansen om je rendement te verbeteren.

Hier zijn vijf praktische stappen die je vandaag kunt zetten:

1. Analyseer je huidige portefeuille: Bekijk welke posities de afgelopen zes maanden het beste en slechtste hebben gepresteerd. Overweeg om verliezers te verkopen en winnaars aan te houden.
2. Implementeer een screening proces: Voordat je nieuwe aandelen koopt, check altijd de prestatie. Gebruik criteria zoals koersstijging, relatieve outperformance, en kwartaalgroei.
3. Experimenteer met sector rotatie: Beleg een klein deel van je portefeuille in sector ETFs. Wissel elke drie maanden naar de best presterende sectoren van de afgelopen periode.
4. Stel duidelijke regels op: Bepaal vooraf wanneer je verkoopt (bijvoorbeeld bij 15% verlies) en wanneer je aanhoudt (zolang het effect intact blijft). Houd je aan deze regels.
5. Start een tracking systeem: Houd maandelijks bij welke van je beleggingen goed en slecht presteren. Gebruik deze data om gefundeerde beslissingen te maken over portfolio aanpassingen.

Dit vereist discipline en systematiek. Het is geen get-rich-quick scheme, maar een bewezen methode om langetermijn rendement te verbeteren. Begin klein, leer van je fouten, en bouw geleidelijk ervaring op.

Bronnen

1. Jegadeesh, N. & Titman, S. (1993). "Returns to Buying Winners and Selling Losers: Implications for Stock Market Efficiency". The Journal of Finance, 48(1), 65-91.
2. Dimson, E., Marsh, P. & Staunton, M. (2010). "Credit Suisse Global Investment Returns Yearbook 2010". London Business School.
3. Carhart, M. (1997). "On Persistence in Mutual Fund Performance". The Journal of Finance, 52(1), 57-82.
4. Asness, C., Moskowitz, T. & Pedersen, L. (2013). "Value and Momentum Everywhere". The Journal of Finance, 68(3), 929-985.
5. Fama, E. & French, K. (2015). "A Five-Factor Asset Pricing Model". Journal of Financial Economics, 116(1), 1-22.
6. Novy-Marx, R. (2012). "Is momentum really momentum?". Journal of Financial Economics, 103(3), 429-453.