Op deze woensdag 4 december 2024, terwijl de AEX rond 885 punten noteert en de VIX volatiliteitsindex rustig op 14% staat, denken veel beleggers alleen aan het kopen van aandelen. Maar er bestaat ook een ander spel: short gaan met aandelen. Bij deze strategie profiteer je juist van dalende koersen door aandelen te verkopen die je niet eens in bezit hebt. Het klinkt paradoxaal, maar het werkt.

Short selling lijkt ingewikkeld en duister, maar is eigenlijk vrij simpel uit te voeren. Voor sommige beleggers kan het een waardevolle aanvulling zijn op hun strategie, vooral in onzekere markten.

Wat is short gaan met aandelen precies?

Short gaan betekent dat je aandelen verkoopt die je niet in bezit hebt. Je leent deze aandelen van je broker of bank en verkoopt ze direct op de beurs. Vervolgens hoop je dat de koers daalt, zodat je de aandelen later goedkoper kunt terugkopen en teruggeeft aan de uitlener.

Kijk, het principe is eigenlijk hetzelfde als bij elk ander soort handel. Je wilt laag kopen en hoog verkopen, alleen doe je het in omgekeerde volgorde. Waar een long-belegger eerst koopt en dan verkoopt, gaat de short-seller eerst verkopen en vervolgens kopen.

Lees ook: Sportweddenschappen Aandelen: $187M Markt Analyse

Lees ook: 3D-Printing Aandelen: Beste Kansen in Groeimarkt

Een concreet voorbeeld maakt het duidelijker. Stel je verwacht dat de koers van ING gaat dalen van €15 naar €12. Je leent 1.000 ING-aandelen van je broker en verkoopt ze direct voor €15.000. Een paar weken later is de koers inderdaad gedaald naar €12. Je koopt de 1.000 aandelen terug voor €12.000 en geeft ze terug aan de broker. Je winst is €3.000, minus de kosten voor het lenen van de aandelen en transactiekosten.

De aandelen die je leent, komen van institutionele beleggers zoals pensioenfondsen of grote vermogensbeheerders. Zij lenen hun aandelen uit omdat ze er toch niet van plan zijn ze op korte termijn te verkopen. Voor het uitlenen ontvangen zij een vergoeding, wat extra rendement oplevert.

Volgens onderzoek van Grinold en Kahn in "Active Portfolio Management" bieden long/short strategieën een duidelijk voordeel door "efficiënter gebruik van informatie, vooral maar niet uitsluitend negatieve informatie". Waar long-only beleggers alleen kunnen profiteren van stijgende koersen, kunnen short-sellers ook geld verdienen in dalende markten.

Er zijn verschillende manieren om tegen de trend in te beleggen:

• Gewoon short gaan: Je leent de aandelen van je broker
• Naakt short gaan: Je verkoopt aandelen zonder ze eerst te lenen (in Nederland verboden)
• Via opties: Je koopt put-opties of verkoopt call-opties
• Via turbo's: Je gebruikt hefboomproducten die profiteren van dalende koersen

Voor particuliere beleggers is gewoon short gaan via de broker de meest toegankelijke optie. De meeste Nederlandse brokers bieden deze mogelijkheid aan, zij het vaak met beperkingen.

De voordelen en risico's op een rij

Short gaan met aandelen heeft duidelijke voordelen, maar ook aanzienlijke risico's. Laten we beide kanten eerlijk bekijken.

Lees ook: Ferrari aandelen kopen: rendement en koersontwikkeling

De voordelen van tegen de trend beleggen

Het grootste voordeel is dat je kunt profiteren van dalende koersen. Terwijl andere beleggers verliezen lijden, verdien jij geld. Dit maakt je portefeuille minder afhankelijk van stijgende markten.

Koersen dalen vaak sneller dan ze stijgen. Tijdens de coronacrash in maart 2020 verloor de AEX 37% in slechts drie weken tijd. Short-sellers die de crash hadden voorzien, konden in korte tijd aanzienlijke winsten behalen.

Vergelijk het met een paraplu. Je hebt hem niet altijd nodig, maar wanneer het regent ben je blij dat je hem hebt. Short posities kunnen je portefeuille beschermen tijdens marktdalingen.

Een ander voordeel is diversificatie van je strategie. Als je bijvoorbeeld veel technologie-aandelen bezit en verwacht dat de sector onder druk komt te staan, kun je short gaan in een tech-ETF om je risico te beperken. Dit wordt ook wel hedging genoemd.

De risico's zijn echter aanzienlijk

Het grootste risico van short gaan met aandelen is dat je verlies theoretisch onbeperkt kan zijn. Als je een aandeel koopt voor €100 en het valt naar €0, verlies je maximaal €100. Maar als je short gaat tegen €100 en de koers stijgt naar €200, verlies je €100.

Stijgt het naar €300, dan verlies je €200. Er is geen maximum. In de praktijk zal je broker je positie afsluiten voordat het uit de hand loopt, maar dat gebeurt vaak op het slechtst mogelijke moment wanneer je gedwongen bent aandelen terug te kopen tegen een hoge prijs.

Scenario	Aandeel kopen (long)	Short gaan met aandelen
Koers stijgt 50%	Winst: €50 per aandeel	Verlies: €50 per aandeel
Koers daalt 50%	Verlies: €50 per aandeel	Winst: €50 per aandeel
Maximum winst	Onbeperkt	100% (als koers naar €0 gaat)
Maximum verlies	100% (als koers naar €0 gaat)	Onbeperkt

Een ander risico is de short squeeze. Dit gebeurt wanneer veel beleggers tegelijk short staan in een aandeel en de koers plotseling stijgt. Short-sellers raken in paniek en beginnen massaal aandelen terug te kopen om hun verliezen te beperken. Dit drijft de koers verder omhoog, waardoor nog meer short-sellers gedwongen worden uit te stappen.

Het bekendste voorbeeld is GameStop in januari 2021. Het aandeel steeg in twee weken tijd van $20 naar $483, voornamelijk doordat amateur-beleggers bewust een short squeeze provoceerden. Hedge funds die short stonden verloren miljarden.

Verder betaal je rente over de geleende aandelen. Deze kosten kunnen oplopen, vooral bij aandelen die moeilijk te lenen zijn. Voor populaire short-kandidaten kan de leenrente 10% per jaar of meer bedragen.

Lees ook: Smart Manufacturing Aandelen: Investeren in Fabriekautomatisering

Wanneer is het interessant om tegen de trend in te beleggen?

Short gaan met aandelen werkt het beste in specifieke marktomstandigheden. Timing is cruciaal, want zoals we hebben gezien zijn de risico's aanzienlijk.

Economische onzekerheid en bearmarkten

Tijdens economische crises of bearmarkten kan short gaan lucratief zijn. Denk aan de financiële crisis van 2008, de coronacrash van 2020, of de inflatieschok van 2022. In die periodes daalden veel aandelen maandenlang.

Goed, de kunst is natuurlijk om deze periodes van tevoren te herkennen. Wanneer belangrijke steunniveaus worden doorbroken of trendlijnen naar beneden wijzen, kan dat signalen opleveren voor short-kandidaten. Momentum-onderzoek van Jegadeesh en Titman toont aan dat aandelen die recent slecht presteerden, vaak blijven onderpresteren. Dit geeft shorters een wetenschappelijke basis voor hun timing.

Slecht bedrijfsnieuws en sectorproblemen

Individuele bedrijven of hele sectoren kunnen in de problemen komen wanneer regelgeving strenger wordt, nieuwe concurrentie ontstaat, of consumentenvoorkeuren veranderen structureel.

Neem bijvoorbeeld de tabaksindustrie. Decennialang was duidelijk dat roken uit de mode raakte en dat regelgeving strenger werd. Beleggers die kort gingen in Philip Morris of British American Tobacco konden jarenlang profiteren van dalende koersen.

Of kijk naar de energietransitie. Traditionele olie- en gasmaatschappijen staan onder druk door duurzame energie. Shell zag zijn koers tussen 2014 en 2020 halveren, terwijl duurzame-energie-aandelen stegen. Voor dit soort lange-termijn trends is fundamentele analyse cruciaal want je moet begrijpen waarom een sector of bedrijf structureel achteruitgaat, niet alleen korte-termijn fluctuaties volgen.

Overgewaardeerde aandelen

Wanneer aandelen veel te duur zijn geworden ten opzichte van hun winsten, omzet of boekwaarde, kunnen ze interessante kandidaten zijn voor wie short gaat. Dit vereist wel gedisciplineerde value-analyse.

Tijdens de dotcom-zeepbel rond 2000 waren veel techbedrijven extreem overgewaardeerd. Bedrijven zonder winst werden verhandeld voor koers-omzetverhoudingen van 20 of hoger. Short-sellers die geduldig wachtten, konden profiteren van de uiteindelijke correctie. De kunst ligt erin onderscheid te maken tussen tijdelijk overgewaardeerde aandelen, die vaak nog verder stijgen, en structureel overgewaardeerde aandelen die echt gaan dalen.

Lees ook: Graanaandelen 2026: Marktanalyse en Rendementskansen

Short selling in Nederland: wat mag wel en niet?

In Nederland is short gaan met aandelen toegestaan, maar wel streng gereguleerd. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt toezicht op short-activiteiten om marktmisbruik te voorkomen.

Meldingsplicht voor grote posities

Wanneer je short-positie in een Nederlands beursgenoteerd bedrijf groter wordt dan 0,2% van het totale aantal uitstaande aandelen, moet je dit melden aan de AFM. Bij elke verdere verhoging van 0,1% volgt een nieuwe melding.

Voor particuliere beleggers is dit zelden relevant, want een positie van 0,2% in een groot bedrijf als ASML vertegenwoordigt al snel tientallen miljoenen euro's. Maar de regel toont wel hoe serieus toezichthouders short selling nemen.

Verbod op naakt short gaan

Naakt short gaan is in Nederland sinds 2012 verboden. Dit betekent dat je altijd eerst aandelen moet lenen voordat je ze kunt verkopen. Je kunt niet zomaar aandelen verkopen in de hoop ze later ergens vandaan te halen.

Deze regel voorkomt dat short-sellers de markt manipuleren door meer aandelen te verkopen dan er in omloop zijn. Het zorgt ervoor dat elke short-verkoop gedekt is door daadwerkelijk geleende aandelen.

Tijdelijke short-verboden

Tijdens extreme marktomstandigheden kan de AFM tijdelijk alle short-activiteiten verbieden. Dit gebeurde bijvoorbeeld tijdens de coronacrash in maart 2020, toen short gaan in financiële aandelen twee maanden werd verboden.

Ook de Europese Securities and Markets Authority (ESMA) kan EU-wijde short-verboden instellen bij systemische risico's. Deze maatregelen zijn controversieel omdat ze de vrije marktwerking beperken, maar worden gerechtvaardigd door de noodzaak om financiële stabiliteit te behouden.

Praktische regels voor particuliere beleggers

Als particuliere belegger kun je via de meeste Nederlandse brokers short gaan, maar wel met beperkingen:

• Margin-vereisten: Je moet vaak 100 tot 150% van de waarde van je short-positie als onderpand aanhouden
• Beperkte aandelen: Niet alle aandelen zijn te lenen vooral kleine of illiquide aandelen zijn vaak niet beschikbaar
• Kosten: Je betaalt rente voor het lenen van aandelen, plus normale transactiekosten
• Automatische afsluiting: Bij te grote verliezen sluit de broker automatisch je positie

De meeste brokers vereisen ook dat je ervaring hebt met opties of andere complexe producten voordat je short mag gaan. Dit is een vorm van cliëntbescherming.

Lees ook: Heineken Aandeel Koers 2026: Waarom Dit AEX-Aandeel Interessant Is

Is dit geschikt voor jou?

Short gaan met aandelen is niet voor elke belegger weggelegd. Het vereist specifieke kennis, ervaring en vooral discipline. Laten we eerlijk bekijken of het bij jou past.

Voor wie is het geschikt?

Short gaan kan geschikt zijn als je aan deze voorwaarden voldoet:

• Ervaring met beleggen: Je begrijpt hoe markten werken en hebt al jaren ervaring met gewoon aandelen kopen
• Actieve benadering: Je volgt de markten regelmatig en bent bereid tijd te investeren in analyse
• Risicotolerantie: Je kunt omgaan met mogelijk grote verliezen en slapeloze nachten
• Financiële buffer: Je hebt voldoende vermogen om verliezen op te vangen zonder in de problemen te komen
• Emotionele discipline: Je laat je niet leiden door paniek of hebzucht wanneer koersen tegen je in gaan

Vergelijk het met het starten van een tweede bedrijf naast je hoofdactiviteit. Het kan lucratief zijn, maar vraagt tijd, energie en brengt extra risico's met zich mee. Voor veel ondernemers past short gaan wel bij hun karakter want zij zijn gewend risico's te nemen, kunnen snel schakelen en hebben ervaring met het analyseren van bedrijfsresultaten en markttrends.

Voor wie is het minder geschikt?

Short gaan is waarschijnlijk niet geschikt als je:

• Beginnende belegger bent: Focus eerst op het leren van basis beleggingsprincipes
• Passief wilt beleggen: Short gaan vereist actieve monitoring en timing
• Emotioneel reageert op verliezen: De stress van potentieel onbeperkte verliezen kan overweldigend zijn
• Lange termijn denkt: Short gaan is meestal een korte tot middellange termijn strategie
• Beperkt vermogen hebt: De margin-vereisten en risico's maken het minder geschikt voor kleine portefeuilles

Nou, voor de meeste particuliere beleggers is gewoon lange-termijn beleggen in gediversifieerde indexfondsen waarschijnlijk een betere strategie. Zoals onderzoek keer op keer toont, presteren passieve beleggers gemiddeld beter dan actieve handelaren.

Alternatieven voor kort gaan

Als je wilt profiteren van dalende markten maar de risico's van short gaan te groot vindt, zijn er alternatieven:

• Put-opties kopen: Beperkt verlies tot de optiepremie, maar tijdsdruk door vervaltermijn
• Bear-ETFs: Fondsen die automatisch short gaan en dagelijks herbalanceren
• Defensieve aandelen: Sectoren zoals utilities en consumptiegoederen die minder volatiel zijn
• Cash aanhouden: Gewoon liquide blijven om kansen af te wachten
• Goud of obligaties: Traditionele veilige havens tijdens marktdalingen

Deze alternatieven hebben hun eigen voor- en nadelen, maar zijn vaak geschikter voor beleggers die exposure willen aan dalende markten zonder het extreme risico van short gaan met aandelen.

Wat kun je nu doen?

Als je overweegt om kort te gaan, zijn dit concrete stappen die je kunt nemen:

1. Educatie eerst: Lees grondig over short selling en oefen met een demo-account voordat je echt geld riskeert. Begrijp alle kosten en risico's volledig.
2. Start klein: Begin met een kleine positie van maximaal 1 tot 2% van je totale portefeuille om ervaring op te doen zonder grote risico's.
3. Kies je moment: Wacht op duidelijke bearmarket-signalen of structurele problemen bij specifieke bedrijven voordat je een short-positie opent.
4. Set stop-losses: Bepaal van tevoren bij welk verliespercentage je de positie afsluit en houd je daaraan ongeacht emoties.
5. Diversificeer je shorts: Ga nooit all-in op één short-positie, maar spreidt je risico over meerdere aandelen of sectoren.

Denk eraan dat short gaan met aandelen een vorm van speculatie is, geen beleggen. Het hoort niet de basis van je vermogensopbouw te vormen, maar kan hooguit een klein onderdeel zijn van een bredere strategie.

Wil je leren hoe je markttrends en signalen systematisch kunt herkennen binnen een solide beleggingsstrategie? Bij Beleggen.com leer je stap voor stap hoe je een portefeuille opbouwt die past bij jouw situatie en risicotolerantie.

Bronnen

1. Grinold, Richard C. en Ronald N. Kahn. "Active Portfolio Management: A Quantitative Approach for Producing Superior Returns and Controlling Risk (Second Edition)"
2. Jegadeesh, Narasimhan en Sheridan Titman. "Returns to Buying Winners and Selling Losers: Implications for Stock Market Efficiency" (1993)
3. Autoriteit Financiële Markten (AFM). "Regelgeving Short Selling" — afm.nl
4. European Securities and Markets Authority (ESMA). "Short Selling Regulation" — esma.europa.eu