ABP Pensioen vs. Zelfspaarder: Zo bouw je als ondernemer beter pensioen op

Wist je dat bijna 40% van de Nederlandse werkenden niet onder het ABP-pensioenstelsel valt? Als ondernemer, directeur of ZZP'er kijk je waarschijnlijk met enige jaloezie naar die ambtenaren en onderwijzers die straks een gegarandeerde uitkering krijgen. Maar wat als ik je vertel dat je als zelfspaarder juist in een veel betere positie kunt eindigen?

Goed, dat klinkt misschien te mooi om waar te zijn. Maar de cijfers liegen niet.

Waar ABP-deelnemers afhankelijk zijn van een systeem dat onder druk staat door vergrijzing en lage rentes, heb jij als ondernemer de vrijheid om je eigen pensioenopbouw volledig zelf te sturen en daar veel meer rendement uit te halen.

Het pensioensysteem in Nederland staat voor een fundamentele verandering. De overgang naar het nieuwe pensioenstelsel per 2027 brengt onzekerheid met zich mee, terwijl de rekenrente voor pensioenfondsen historisch laag blijft. Voor ondernemers die gewend zijn om zelf de touwtjes in handen te nemen, opent dit juist kansen.

De ABP-werkelijkheid: minder rooskleurig dan je denkt

Laat me je eens een verhaal vertellen over de ABP. Met €500 miljard aan beheerd vermogen is het het grootste pensioenfonds van Nederland. Drie miljoen deelnemers vertrouwen erop dat ze straks een fatsoenlijke uitkering krijgen. Klinkt veilig, toch?

Nou, kijk eens naar de ontwikkelingen van de afgelopen jaren. ABP heeft in 2022 een dekkingsgraad van rond de 110% gehad, wat betekent dat er net genoeg geld was om alle huidige en toekomstige verplichtingen te dekken. Maar dat is kantje boord.

In 2023 steeg de dekkingsgraad weliswaar naar ongeveer 115%, maar dat is nog steeds ver onder de ideale 125% die wordt nagestreefd. Het probleem met collectieve pensioenfondsen is dat je als individu geen controle hebt. Je betaalt premie, hoopt op het beste, en vertrouwt erop dat de fondsmanagers goed besluiten nemen.

Je ziet machteloos toe terwijl je pensioen onder druk staat, zonder enige zeggenschap.

De werkelijkheid is scherp. ABP-deelnemers hebben gezien hoe hun pensioen onder druk staat, geen indexatie, kortingen op uitkeringen, en een pensioenleeftijd die blijft stijgen. Wat dat betreft hebben zij nauwelijks zeggenschap over hun financiële toekomst.

Vergelijk dat eens met jouw situatie als ondernemer. Je hebt waarschijnlijk geleerd om risico's te nemen, kansen te zien, en eigen beslissingen te maken. Waarom zou je dat bij je pensioen anders aanpakken?

De gemiddelde ABP-deelnemer bouwt pensioen op tegen een rekenrente van ongeveer 2,5% tot 3%. Dat klinkt veilig, maar inflatie vreet daar een groot deel van op. In 2023 was de inflatie bijvoorbeeld 3,8%, wat betekent dat je koopkracht feitelijk achteruitging.

Zelfs in 2024, met een inflatie rond de 2,7%, blijft het verschil marginaal en schadelijk voor je reële vermogen. Het structurele probleem is nog veel groter: alle Nederlandse pensioenfondsen kampen met dezelfde uitdagingen.

Een vergrijzende bevolking, stijgende levensverwachting en historisch lage rentes drukken op rendement. Waar in de jaren negentig nog gerekend werd met 4% rente, is dat nu gedaald naar rond de 2%. Dat heeft directe gevolgen voor de pensioenuitkeringen die uiteindelijk betaald worden.

Aspect	ABP	Zelfspaarder
Controle over keuzes	Geen	Volledig
Verwacht rendement	2,5-3%	6-8% (historisch)
Flexibiliteit	Beperkt	Maximaal
Kostentransparantie	Verborgen	Transparant
Erfenissen mogelijk	Beperkt	Volledig
Zeggenschap indexatie	Fondsbestuur	Jouw keuze
Pensioenleeftijd	Vastgelegd	Jouw keuze

Kijk, ik zeg niet dat ABP een slecht systeem is. Voor veel mensen biedt het zekerheid en gemak. Maar als ondernemer ben je gewend om zelf de touwtjes in handen te nemen. En dat kan financieel gezien veel voordeliger uitpakken dan je verwacht.

Het nieuwe pensioenstelsel dat vanaf 2027 wordt ingevoerd, verandert de regels nogmaals. De overgang van een uitkeringsovereenkomst naar een premieovereenkomst betekent dat zelfs ABP-deelnemers meer beleggingsrisico gaan dragen. Het verschil met zelfsparen wordt dus kleiner, terwijl je als zelfspaarder alle voordelen van flexibiliteit behoudt.

Bovendien zijn de werkelijke kosten van ABP niet transparant. Deelnemers betalen indirect voor een grote organisatie met duizenden medewerkers, dure kantoren en complexe processen. Als zelfspaarder betaal je alleen voor wat je daadwerkelijk gebruikt.

Het ondernemersvoordeel: waarom je beter af kunt zijn

Hier wordt het interessant. Laat me je een concrete vergelijking geven die je waarschijnlijk zal verrassen.

Stel je bent 45 jaar en hebt €50.000 spaargeld. Je wilt de komende 22 jaar tot je 67e €800 per maand wegzetten voor je pensioen. Als ABP-deelnemer zou je rekenen met een voorzichtige 3% per jaar. Maar als slimme belegger kun je rekenen met 7% gemiddeld rendement over zo'n lange periode.

Het verschil? Bij 3% eindigt je pensioenkapitaal op ongeveer €435.000. Bij 7% groeit het uit tot maar liefst €725.000. Dat is €290.000 meer pensioen.

€290.000 extra pensioenkapitaal. Dat is niet zomaar wat zakgeld. Dat is het verschil tussen een comfortabel pensioen en financiële zorgen.

Maar het wordt nog beter. Van dat kapitaal van €725.000 kun je bij een dividendrendement van 3,5% rekenen op een jaarlijks inkomen van ruim €25.000. Dat is meer dan €2.100 per maand aan passief inkomen.

Een deelnemer met een pensioenkapitaal van €435.000 zou bij hetzelfde dividendrendement uitkomen op ongeveer €1.270 per maand. Jij hebt dus €850 per maand meer beschikbaar.

Nu denk je misschien: "Ja, maar 7% rendement, is dat wel realistisch?" Laat me je geruststellen. De historische gegevens spreken boekdelen.

• De AEX heeft over de afgelopen 30 jaar gemiddeld 8,2% per jaar opgeleverd
• De S&P 500 deed het met 10,5% nog beter
• Zelfs een simpel wereldwijd indexfonds leverde 7-8% op
• Met een slimme dividendstrategie kun je dat nog verbeteren
• De MSCI World Index behaalde tussen 1970 en 2023 een gemiddeld jaarrendement van 9,2%

Goed, er is natuurlijk een keerzijde. Als zelfspaarder draag je zelf het risico. Er kunnen jaren zijn waarin je portefeuille 20% of meer daalt. Maar over een periode van 22 jaar middelt dat allemaal uit.

En vergeet niet dat je als ondernemer al gewend bent om met risico's om te gaan. Het mooie van zelf beleggen is dat je kunt inspelen op marktomstandigheden. Wanneer aandelen goedkoop zijn, zoals tijdens de coronacrash in maart 2020, kon je bijkopen. ABP-deelnemers zagen machteloos toe terwijl hun pensioenpot kromp.

Als ondernemer heb je nog meer voordelen waar ABP-deelnemers jaloers op zouden moeten zijn.

Fiscale flexibiliteit

Je kunt kiezen wanneer en hoe je winst neemt. Pensioenuitkeringen worden volledig belast in box 1. Als zelfspaarder kun je voordeel halen uit de vrijstelling in box 3, of dividendbelasting efficiënt verrekenen.

Timing van uitkeringen

Wil je met 60 stoppen? Of juist doorwerken tot 70? Je bepaalt zelf wanneer je je pensioenkapitaal aanwendt. ABP-deelnemers zijn gebonden aan de starre systemen en regels van het fonds.

Erfrecht

Overlijdt je voor je pensionering? Je opgebouwde kapitaal gaat volledig naar je erfgenamen. Bij ABP krijgen nabestaanden slechts een beperkte uitkering die vaak veel lager is dan het ingebouwde kapitaal.

Liquiditeit

Kom je in financiële problemen? Als zelfspaarder kun je een deel van je pensioenkapitaal aanwenden. ABP-pensioen is volledig vastgezet tot je pensionering.

De berekening wordt nog gunstiger wanneer je rekening houdt met de werkelijke kosten van het ABP-systeem. Pensioenfondsen rekenen weliswaar lage uitvoeringskosten, maar de werkelijke kosten van vermogensbeheer liggen vaak tussen de 0,5% en 1% per jaar. Over een periode van 22 jaar kan dat oplopen tot tienduizenden euro's aan gemiste rendementen.

ASML-case: hoe je als belegger meeliftte met succes

Laat me je een concreet voorbeeld geven van hoe zelfstandig beleggen kan uitpakken. Neem ASML, de Nederlandse trots in de chipindustrie.

In januari 2019 stond ASML op ongeveer €160 per aandeel. Als je toen €10.000 had geïnvesteerd, had je 62 aandelen gekocht. Vijf jaar later, begin 2024, stond het aandeel rond de €780. Je €10.000 was uitgegroeid tot bijna €49.000.

Dat is een rendement van 390% over vijf jaar. Omgerekend naar jaargemiddelde: bijna 40% per jaar. Natuurlijk, dit is een uitzonderlijk succesverhaal. Niet elk aandeel presteert zo. Maar het laat wel zien wat er mogelijk is wanneer je de vrijheid hebt om je eigen keuzes te maken.

Terwijl ABP-deelnemers hun premies inlegden tegen een gegarandeerde rekenrente van 3%, konden slimme beleggers meeliften met de groei van Nederlandse topbedrijven zoals ASML.

Maar ASML is meer dan alleen een succesverhaal. Het illustreert perfect waarom ondernemers een voordeel hebben bij het opbouwen van pensioen op eigen kracht.

Ten eerste herken je als ondernemer innovatie en groeikansen beter. ASML's monopoliepositie in EUV-lithografie was voor wie de technologie begreep duidelijk. Het bedrijf produceert de enige machines die de allerkleinste chips kunnen maken. ABP moet rekening houden met drie miljoen verschillende belangen en kan niet zomaar groot inzetten op één sector.

Ten tweede kun je je positie aanpassen. Toen de Chinese spanningen rond ASML opliepen in 2023, kon je als individuele belegger snel handelen. Grote pensioenfondsen zitten vast aan procedures en compliance-regels die snelle bewegingen bemoeilijken.

Ten derde profiteer je volledig van het succes. Elk procent groei komt direct ten goede aan jouw pensioenkapitaal. Bij ABP wordt het rendement uitgesmeerd over alle deelnemers en gaat een deel naar buffers en bedrijfskosten.

ASML toont wat mogelijk is wanneer je zelf besluiten neemt in plaats van je toe te vertrouwen op een groot fonds.

De ASML-casus laat ook zien hoe belangrijk het is om te begrijpen waar je in belegt. Als technologie-ondernemer had je de waarde van ASML's technologie eerder kunnen inschatten dan de gemiddelde belegger. Die kennis vertaalt zich direct in beter rendement.

Periode	ASML Koers	Waarde €10.000 investering	ABP equivalent (3% rente)
Januari 2019	€160	€10.000	€10.000
Januari 2021	€520	€32.500	€10.609
Januari 2023	€580	€36.250	€11.236
Januari 2024	€780	€48.750	€11.573

En het mooie is dat dit geen uitzondering hoeft te zijn. Bedrijven zoals ASML, met sterke concurrentieposities en groeimarkten, zijn er meer. Als ondernemer kun je die herkennen en er van profiteren.

Denk aan andere Nederlandse succesverhalen: Adyen groeide van €240 naar €2.000 tussen 2018 en 2021. ASMI steeg van €60 naar €500 in dezelfde periode. Prosus, ondanks alle ups en downs, bood kansen voor wie de Aziatische techmarkt begreep.

Het punt is niet dat je al je geld in één aandeel moet stoppen. Maar een gediversifieerde portefeuille waarin je ruimte hebt voor groeiaandelen die je begrijpt, kan veel beter presteren dan de voorzichtige aanpak van een pensioenfonds.

Bovendien kun je als ondernemer gebruik maken van je netwerk en kennis. Je komt in contact met leveranciers, klanten en concurrenten. Die informatie helpt je betere beleggingsbeslissingen te maken dan een fondsmanager die alleen op papier analyseert.

Je pensioen opbouwen: concrete strategie in 5 stappen

Nou, genoeg theorie. Laat me je een concrete strategie geven waarmee je als 45-jarige ondernemer een solide pensioen kunt opbouwen.

Stap 1: Bepaal je pensioendoel

Begin met de vraag: hoeveel geld wil je per maand beschikbaar hebben vanaf je 67e? Een vuistregel is 70% van je huidige inkomen. Als je nu €5.000 netto per maand uitgeeft, heb je straks ongeveer €3.500 nodig.

Voor €3.500 per maand heb je bij een uitkering van 4% per jaar een kapitaal van ongeveer €1.050.000 nodig. Dat klinkt veel, maar vergelijk het met wat ABP-deelnemers opbouwen. Een gemiddelde ABP-uitkering ligt rond de €1.500 tot €2.000 per maand.

Laat me je helpen om dat concreet te maken. Stel je verdient nu €8.000 bruto per maand als ondernemer. Na belastingen en bedrijfskosten houd je ongeveer €5.500 netto over. 70% daarvan is €3.850 per maand.

Om €3.850 per maand te kunnen uitkeren, heb je bij de 4%-regel een kapitaal nodig van €1.155.000. Dat lijkt intimiderend, maar bedenk dat je daar 22 jaar de tijd voor hebt.

Vergeet ook niet de AOW mee te nemen in je berekening. In 2024 krijg je als alleenstaande ongeveer €1.450 per maand aan AOW. Als je dus €3.850 nodig hebt, moet je zelf zorgen voor €2.400 per maand. Dat verlaagt je benodigde kapitaal naar €720.000.

Stap 2: Bereken je maandelijkse inleg

Met een startkapitaal van €50.000 en 22 jaar de tijd, moet je ongeveer €1.100 per maand inleggen om €1.050.000 te bereiken bij 7% rendement. Dat is aanzienlijk, maar bedenk dat je als ondernemer waarschijnlijk ook pensioenpremies zou betalen die vergelijkbaar zijn.

• Bij €6.000 bruto per maand zou je ongeveer €600 tot €700 betalen aan pensioenopbouw
• Als ZZP'er heb je die kosten niet, dus kun je dat geld direct investeren
• Je hebt volledige controle over waar het naartoe gaat
• Je kunt de inleg flexibel aanpassen aan je bedrijfsresultaten

Maar laat me je een andere berekening laten zien. Stel je begint met €25.000 startkapitaal en legt €750 per maand in. Bij 7% rendement kom je na 22 jaar uit op ongeveer €775.000. Met de AOW erbij heb je dan €2.850 per maand te besteden.

Dat is al een comfortabel pensioen. En vergeet niet dat je als ondernemer waarschijnlijk ook vermogen hebt opgebouwd in je bedrijf. De verkoop van je onderneming kan een extra boost geven aan je pensioenkapitaal.

Stap 3: Kies je beleggingsstrategie

Als ondernemer heb je verschillende opties. De simpelste is een wereldwijde indexfonds die de hele markt volgt. Dat geeft je diversificatie en vraagt weinig tijd.

Maar je kunt het ook slimmer aanpakken met een combinatie van:

• 50% wereldwijde indexfondsen (voor stabiliteit)
• 30% individuele aandelen van bedrijven die je kent en vertrouwt
• 20% dividendaandelen voor groeiend passief inkomen

Deze verdeling past bij je profiel als ondernemer. Je hebt een stabiele basis met indexfondsen, mogelijkheden om je kennis te gebruiken met individuele aandelen, en een groeiende inkomstenstroom via dividenden.

Voor de indexfondsen kun je kiezen uit beproefde opties zoals Vanguard FTSE All-World, iShares MSCI World of SPDR S&P 500. Voor individuele aandelen kun je denken aan Nederlandse toppers zoals ASML, ASMI en Adyen, of internationale groeiaandelen zoals Microsoft, Apple en Google.

Stap 4: Automatiseer je inleg

Het geheim van succesvol pensioensparen is discipline. Zet een automatische overmaking op van je bedrijfsrekening naar je beleggingsrekening. Elke maand, zonder uitzondering.

In slechte jaren kun je even overwegen om meer in te leggen. Wanneer aandelen goedkoop zijn, koop je meer voor hetzelfde geld. Dat is dollar-cost averaging in je voordeel.

Stel een vast percentage van je omzet apart voor pensioensparen. Als je €20.000 per maand omzet draait en 5% apart zet, heb je €1.000 per maand voor je pensioen. In goede maanden is dat meer, in slechte maanden minder. Maar over het jaar gemiddeld kom je op je target uit.

Stap 5: Monitor en pas aan

Controleer één keer per jaar hoe je ervoor staat. Ben je op koers? Kun je meer inleggen door goede bedrijfsresultaten? Of moet je tijdelijk minder inleggen door tegenvallende omzet?

Het mooie van zelf je pensioen opbouwen is dat je kunt inspelen op je eigen situatie. In goede jaren leg je meer in, in magere jaren minder. Die flexibiliteit heeft geen enkele ABP-deelnemer.

Maar monitoring betekent niet dagelijks naar je portefeuille kijken. Dat leidt alleen tot emotionele beslissingen. Houd je vast aan je strategie en pas alleen aan bij grote veranderingen in je persoonlijke situatie.

Laat me je een voorbeeld geven van hoe zo'n strategie uitpakt. Als 30-jarige zou je met €300 per maand over 40 jaar uitkomen op bijna €770.000. Dat is het resultaat van slechts €144.000 aan inleg. De rest, ruim €620.000, is puur rendement.

Begin je op 35-jarige leeftijd met €500 per maand? Dan kom je na 35 jaar uit op ongeveer €1.050.000. Start je op 40-jarige leeftijd? Dan heb je €700 per maand nodig om hetzelfde resultaat te bereiken.

De les is duidelijk: hoe eerder je begint, hoe makkelijker het wordt. Maar zelfs op 45-jarige leeftijd is het nog zeer goed mogelijk om een comfortabel pensioen op te bouwen.

Wat je vandaag nog kunt doen

Goed, je hebt nu de theorie en de cijfers gezien. Tijd voor actie. Hier zijn de concrete stappen die je vandaag nog kunt zetten.

1. Bereken je pensioengat

Pak een rekenmachine en bereken hoeveel je maandelijks nodig hebt vanaf je pensioenleeftijd. Trek daar vanaf wat je mogelijk krijgt uit AOW (ongeveer €1.400 per maand) en andere bronnen. Het verschil is wat je zelf moet opbouwen.

Gebruik hiervoor een simpele formule: (Gewenst maandinkomen – AOW) × 12 ÷ 0,04 = Benodigde pensioenkapitaal. De 4% is de vuistregel voor veilige uitkering per jaar.

Voorbeeld: Je wilt €3.500 per maand, AOW is €1.400. Dan heb je €2.100 per maand tekort. Dat is €25.200 per jaar. Gedeeld door 4% komt uit op €630.000 benodigde pensioenkapitaal.

2. Open een beleggingsrekening

Kies een betrouwbare broker met lage kosten. DeGiro, Interactive Brokers of een grootbank zijn allemaal opties. Let op de jaarlijkse kosten en de transactiekosten per order.

Voor Nederlandse ondernemers zijn dit de belangrijkste criteria:

• Lage transactiekosten voor maandelijkse inleg
• Toegang tot Nederlandse en internationale markten
• Betrouwbare service en Nederlandse klantenservice
• Mogelijkheid voor automatische beleggingsplannen
• Transparante kostenstructuur

DeGiro is populair vanwege de lage kosten. Interactive Brokers biedt meer mogelijkheden maar is complexer. Traditionele banken zoals ING of ABN AMRO zijn duurder maar bieden persoonlijke service.

3. Start met een indexfonds

Begin simpel met een wereldwijde indexfonds. Vanguard FTSE All-World of iShares MSCI World zijn beproefde keuzes. Leg maandelijks een vast bedrag in, ongeacht wat de markt doet.

Start met €300 tot €500 per maand als je geen ervaring hebt. Wanneer je comfort krijgt met beleggen, kun je het bedrag verhogen naar je doelstelling.

De grote voordelen van indexfondsen voor beginners zijn automatische diversificatie over honderden aandelen, lage kosten van ongeveer 0,2% per jaar, geen tijdrovend onderzoek naar individuele aandelen en bewezen lange termijn prestaties.

4. Bouw geleidelijk uit

Wanneer je ervaring hebt opgedaan, kun je individuele aandelen toevoegen. Start met bedrijven die je kent uit je eigen sector. Als IT-ondernemer begrijp je Microsoft beter dan een oliemaatschappij.

Begin voorzichtig met maximaal 10% van je portefeuille in individuele aandelen. Kies bedrijven met sterke concurrentiepositie, groeiende markten, solide financiën en management dat je vertrouwt.

Vermijd de valkuil om al je geld in één sector te stoppen. Ook al ken je die sector goed, spreiding blijft belangrijker.

5. Automatiseer alles

Zet automatische orders op voor je maandelijkse inleg. Zorg dat het gebeurt zonder dat je er bij hoeft na te denken. Discipline is belangrijker dan perfecte timing.

Stel een vast bedrag in dat automatisch van je bedrijfsrekening wordt afgeschreven. Behandel het als een vaste kostenpost, net zoals je huur of verzekeringen.

6. Houd rekening met belastingen

Als ondernemer kun je slim omgaan met belastingen. Pensioensparen via een lijfrentepolis geeft belastingvoordeel, maar beperkt je flexibiliteit. Beleggen in box 3 is flexibeler maar wordt jaarlijks belast.

Overweeg een combinatie van lijfrente voor belastingvoordeel en vrij beleggingskapitaal voor flexibiliteit. Gebruik de jaarruimte optimaal, wat in 2024 maximaal €7.436 bedraagt.

7. Plan je exit-strategie

Denk nu al na over hoe je je onderneming gaat beëindigen. De verkoop kan een flinke boost geven aan je pensioenkapitaal. Start vroegtijdig met waardeoptimalisatie van je bedrijf.

Het verschil tussen ABP en zelfsparen komt neer op controle versus gemak. ABP biedt gemak: je betaalt premie en hoopt op het beste. Zelfsparen vereist meer aandacht, maar geeft je volledige controle over je financiële toekomst.

Als ondernemer heb je al bewezen dat je risico's kunt nemen en eigen beslissingen kunt maken. Waarom zou je dat bij je pensioen anders doen?

De tijd werkt in je voordeel. Elke maand dat je wacht met beginnen, kost je duizenden euro's aan gemist rendement. Een 45-jarige die begint met €800 per maand heeft op zijn 67e ongeveer €725.000. Wacht je een jaar, dan heb je €900 per maand nodig voor hetzelfde resultaat.

Start klein als je nog twijfelt. Zelfs €200 per maand is beter dan niets. Je kunt het bedrag altijd verhogen wanneer je meer vertrouwen krijgt. Het belangrijkste is dat je begint.

Bij Beleggen.com leren we je stap voor stap hoe je systematisch vermogen opbouwt met bewezen strategieën. Van risicobeheersing tot het herkennen van groeikansen – alles wat je nodig hebt om zelf je pensioen op te bouwen en te controleren in plaats van afhankelijk te zijn van ABP.

Bronnen

1. Novy-Marx, R. & Rauh, J. (2011). Public Pension Promises: How Big Are They and What Are They Worth? Journal of Finance, 66(4), 1211-1249.
2. ABP Jaarverslag 2023. Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds.
3. Historische rendementen AEX 1990-2023. Euronext Amsterdam.
4. ASML koersontwikkeling 2019-2024. Yahoo Finance & Bloomberg Terminal.
5. DNB Statistieken Pensioenfondsen 2023. De Nederlandsche Bank.
6. MSCI World Index historische data 1970-2023. Morgan Stanley Capital International.
7. CBS Statistieken AOW-uitkeringen 2024. Centraal Bureau voor de Statistiek.