De economische machtsverhoudingen verschuiven, en emerging markets beleggen wordt steeds interessanter voor Nederlandse particuliere beleggers. Opkomende economieën zoals India, Indonesië, Vietnam en Brazilië groeien aanzienlijk sneller dan traditionele westerse markten, met jaarlijkse groeipercentages van 5-8% tegenover 1-3% in Europa. Dit biedt nieuwe kansen, maar ook unieke risico's die je goed moet begrijpen voordat je kapitaal inzet.

Voor wie €100.000 of meer vermogen opbouwt, is diversificatie buiten Nederland en Europa geen luxe meer, maar een strategische noodzaak. Maar wat maakt opkomende markten zo bijzonder, hoe spreiding je risico en waar louren de valkuilen?

Wat zijn emerging markets precies?

Een emerging market is een land waarvan de economie snel groeit en zich ontwikkelt van een ontwikkelingsland naar een meer geavanceerde economie. Deze landen zitten in een overgangsfase waarbij ze hun industriële capaciteit uitbreiden, hun financiële markten verbeteren en steeds meer integreren in de wereldeconomie.

Kijk naar India bijvoorbeeld. Het land heeft een bevolking van 1,4 miljard mensen, waarvan ruim 65% jonger dan 35 jaar is. De economie groeit jaarlijks met 6-7%, terwijl ontwikkelde landen zoals Nederland en Duitsland vaak tussen de 1-3% blijven hangen. Die energie en dat groeipotentieel zie je terug in de aandelenmarkten van deze landen.

Goed, maar wat onderscheidt opkomende markten van ontwikkelde economieën? Het verschil zit in meerdere factoren die samen het karakter van deze markten bepalen.

Opkomende markten hebben doorgaans een lager inkomen per hoofd van de bevolking vergeleken met ontwikkelde landen. Terwijl het gemiddelde inkomen in Nederland rond de €38.000 per persoon ligt, zit dat in India nog onder de €2.500. Dit betekent enorm groeipotentieel wanneer deze economieën zich verder ontwikkelen.

De financiële markten zijn vaak minder liquide en minder geavanceerd. Waar je in Amsterdam binnen seconden duizenden aandelen ASML kunt kopen of verkopen, kan dat in een land als Vietnam lastiger zijn. Er zijn minder beleggers actief, wat zorgt voor meer volatiliteit maar ook voor meer kansen.

Een ander kenmerk is de afhankelijkheid van grondstoffen. Veel opkomende economieën exporteren voornamelijk olie, metalen, landbouwproducten of andere commodities. Brazilië exporteert bijvoorbeeld veel ijzererts en soja, terwijl Saudi-Arabië draait om olie-export. Deze afhankelijkheid maakt ze gevoelig voor prijsschommelingen op de wereldmarkten.

Tot slot hebben opkomende markten vaak een minder stabiel politiek en juridisch systeem. Regelgeving kan sneller veranderen, eigendomsrechten zijn soms minder goed beschermd en corruptie komt vaker voor. Dit verhoogt het risico, maar biedt ook kansen voor beleggers die deze uitdagingen goed begrijpen.

Kenmerken van opkomende economieën

Nou, laten we eens dieper duiken in wat opkomende markten zo bijzonder maakt. Deze economieën delen namelijk een aantal kenmerkende eigenschappen die ze onderscheiden van zowel ontwikkelde landen als de allerarmste ontwikkelingslanden.

Snelle economische groei staat voorop. Terwijl ontwikkelde economieën vaak worstelen om boven de 2-3% groei uit te komen, halen opkomende economieën regelmatig 5-8% of zelfs meer. Vietnam groeide de afgelopen jaren gemiddeld 6-7% per jaar, gedreven door manufacturing en export.

"De kracht van opkomende markten zit in hun vermogen om snel in te halen wat ontwikkelde landen in decennia hebben opgebouwd."

Een tweede kenmerk is de grote binnenlandse markt met veel potentieel. Deze landen hebben vaak een grote, jonge bevolking die steeds meer koopkracht krijgt. In India komen er elk jaar miljoenen mensen bij de middenklasse. Dat betekent meer vraag naar auto's, smartphones, huizen en andere consumptiegoederen.

De infrastructuurontwikkeling gaat in opkomende economieën razendsnel. China heeft in 20 jaar tijd een spoorwegnetwerk gebouwd dat groter is dan heel Europa. India investeert miljarden in wegen, havens en digitale infrastructuur. Deze investeringen zorgen voor werkgelegenheid en leggen de basis voor verdere groei.

Opkomende markten trekken ook veel buitenlandse investeringen aan. Multinationals bouwen er fabrieken, tech-bedrijven vestigen er kantoren en fondsen investeren er miljarden. Deze kapitaalinstroom versnelt de ontwikkeling, maar maakt de markten ook afhankelijk van internationale sentimenten.

Kenmerk	Opkomende Markten	Ontwikkelde Markten
Economische groei	5-8% per jaar	1-3% per jaar
Bevolkingsgroei	Hoog, jonge bevolking	Laag, vergrijzing
Marktvolatiliteit	Hoog (20-40%)	Gematigd (10-20%)
Dividendrendement	2-4%	1-3%
P/E ratio	12-18x	15-25x

De regulatoire omgeving in opkomende markten verandert voortdurend. Regeringen passen wetten aan, introduceren nieuwe regels en liberaliseren sectoren. Dit kan kansen bieden, maar ook onzekerheid creëren. In India bijvoorbeeld werden recent nieuwe regels ingevoerd voor tech-bedrijven, wat de koersen flink deed schommelen.

Een opvallend kenmerk is ook de valutavolatiliteit. De munten van opkomende economieën fluctueren vaak veel sterker dan de euro of dollar. De Turkse lira verloor bijvoorbeeld in enkele jaren tijd meer dan 80% van zijn waarde. Dat brengt extra risico's met zich mee voor buitenlandse beleggers.

Tot slot hebben opkomende markten vaak een sterke focus op export. Ze profiteren van lagere loonkosten en bouwen industrieën op rond manufacturing en export. Denk aan textiel uit Bangladesh, elektronica uit Malaysia of auto-onderdelen uit Mexico. Deze exportafhankelijkheid maakt ze gevoelig voor wereldwijde economische trends.

Voordelen van beleggen in opkomende markten

Goed, waarom zouden je in ieder geval overwegen om een deel van je portefeuille in opkomende economieën te stoppen? Er zijn namelijk enkele overtuigende argumenten die deze investeringskeuze aantrekkelijk maken voor beleggers die op zoek zijn naar groei en diversificatie.

Het groeipotentieel staat voorop. Opkomende economieën groeien simpelweg harder dan ontwikkelde landen. Dat zie je terug in de beursrendementen. De MSCI Emerging Markets Index heeft over lange periodes vaak betere rendementen behaald dan ontwikkelde markten, ondanks de hogere volatiliteit.

Neem Taiwan als voorbeeld. Het land ontwikkelde zich in enkele decennia van een arme agrarische economie tot een wereldspeler in semiconductors. Bedrijven zoals Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) werden gigantische successen. TSMC produceert chips voor Apple, NVIDIA en andere techreuzen en heeft een marktwaarde van meer dan €500 miljard.

Een tweede voordeel is diversificatie. Opkomende markten correleren vaak minder met westerse beurzen. Wanneer Europa en Amerika in een recessie zitten, kunnen Aziatische markten nog steeds groeien. Deze spreiding vermindert het totale risico van je portefeuille.

Demografische voordelen spelen ook een grote rol. Terwijl Europa vergrijst, heeft de gemiddelde Afrikaan of Aziaat nog geen 30 jaar. Deze jonge bevolking zorgt voor een groeiende arbeidsmarkt, meer consumptie en hogere economische groei. In Afrika alleen al komt de komende 30 jaar ongeveer 1 miljard mensen bij de beroepsbevolking.

De waarderingen in opkomende markten zijn vaak aantrekkelijker. Aandelen handelen gemiddeld tegen lagere koers-winstverhouding dan in ontwikkelde landen. Waar Amerikaanse tech-aandelen tegen 25-30 keer de winst handelen, vind je in opkomende economieën kwaliteitsbedrijven tegen 12-15 keer de winst.

• Hogere groeipercentages: 5-8% economische groei versus 1-3% in ontwikkelde landen
• Lagere waarderingen: Gemiddeld 20-30% goedkoper dan westerse aandelen
• Demografische dividend: Jonge, groeiende bevolking zorgt voor meer consumptie
• Infrastructuurinvesteringen: Massale investeringen in wegen, spoor, telecom en energie
• Technologische vooruitgang: Snelle adoptie van nieuwe technologieën
• Grondstoffenrijkdom: Veel opkomende markten hebben natuurlijke hulpbronnen

De technologische leapfrog is een ander interessant fenomeen. Opkomende economieën slaan vaak stappen over in hun ontwikkeling. Afrika ging bijvoorbeeld direct van geen telefonie naar mobiele telefoons, zonder eerst een uitgebreid vast netwerk aan te leggen. Hetzelfde gebeurt nu met digitale betalingen, hernieuwbare energie en e-commerce.

In Kenya bijvoorbeeld wordt 70% van alle betalingen gedaan via mobiele telefoons door het M-Pesa systeem. Dat percentage ligt veel hoger dan in Europa, waar we nog steeds veel contant geld gebruiken. Deze technologische voorsprong schept nieuwe beleggingskansen.

Grondstoffenvoordelen zijn ook relevant. Veel opkomende markten beschikken over grote reserves van olie, gas, metalen en andere grondstoffen. Met de energietransitie wordt de vraag naar lithium, kobalt en zeldzame aarden steeds groter. Landen die deze grondstoffen hebben, profiteren daarvan.

Tot slot biedt valutadiversificatie bescherming tegen een zwakkere euro of dollar. Door je blootstelling te spreiden over verschillende valuta's, verminder je het risico dat één valuta sterk daalt. Ook kan je profiteren van sterkere groeimarkten die op termijn hun valuta zien appreciëren.

Risico's die je moet kennen

Nou, het is niet allemaal rozengeur en maneschijn met beleggen in opkomende economieën. Er kleven namelijk ook flinke risico's aan deze investeringen. Als je deze risico's niet goed begrijpt en beheert, kan je forse verliezen lijden.

Politiek risico staat bovenaan de lijst. Regeringen in opkomende markten kunnen plotseling van koers wijzigen, nieuwe wetten invoeren of zelfs buitenlandse investeringen nationaliseren. Turkije onder Erdogan is daarvan een goed voorbeeld. Het land ging van een democratisch gematigde koers naar een steeds authoritairder regime, wat beleggers miljarden kostte.

Kijk ook naar China. Het land voerde in 2021 plotseling strenge regels in voor tech-bedrijven en onderwijs. Chinese aandelen zoals Alibaba, Tencent en TAL Education verloren daardoor 50-80% van hun waarde. Beleggers hadden daar weinig invloed op.

Valutarisico is een tweede grote valkuil. De munten van opkomende economieën kunnen extreem volatiel zijn. De Turkse lira verloor tussen 2018 en 2023 meer dan 80% van zijn waarde tegen de euro. Een Turkse investering die 20% steeg in lokale munt, leverde je dus nog steeds een groot verlies op in euro's.

"Opkomende markten kunnen in korte tijd enorme winsten opleveren, maar ook verpletterende verliezen. Risicobeheer is essentieel."

Liquiditeitsrisico speelt ook mee. In kleinere opkomende markten kan het lastig zijn om grote posities te verkopen zonder de koers te beïnvloeden. Tijdens marktpaniek droogt de liquiditeit helemaal op, waardoor je vast komt te zitten in posities die je eigenlijk wilt verkopen.

De regulatoire omgeving is vaak onduidelijk en kan snel veranderen. Eigendomsrechten zijn soms slecht beschermd, corruptie komt voor en rechtssystemen werken anders dan in Nederland. Als buitenlandse belegger sta je vaak achteraan in de rij bij problemen.

• Politieke instabiliteit: Regeringswisselingen kunnen beleid drastisch veranderen
• Valutavolatiliteit: Extreme koersschommelingen van lokale munten
• Liquiditeitsproblemen: Moeilijk om grote posities te verkopen
• Regelgeving: Onduidelijke of veranderende wet- en regelgeving
• Transparantie: Minder betrouwbare financiële rapportage
• Marktmanipulatie: Minder toezicht op handel en prijsvorming
• Economische afhankelijkheid: Sterke koppeling aan grondstofprijzen

Economische afhankelijkheid van grondstoffen maakt veel opkomende economieën kwetsbaar. Wanneer de olieprijzen kelderen, krijgen landen als Nigeria, Venezuela en Rusland het direct te voelen. Hun valuta's zakken, hun beurs daalt en de hele economie komt onder druk te staan.

Transparantie en corporate governance laten vaak te wensen over. Bedrijven in opkomende markten publiceren soms minder betrouwbare cijfers, minderheidsaandeelhouders worden minder goed beschermd en belangenverstrengeling komt vaker voor. Chinese bedrijven staan er bijvoorbeeld om bekend dat ze soms verrassende boekhoudkundige aanpassingen doen.

Het contagion effect is ook belangrijk. Wanneer één opkomende markt in problemen komt, trekken beleggers vaak hun geld weg uit alle opkomende economieën. We zagen dit bijvoorbeeld tijdens de Azië-crisis in 1997 en de opkomende marktcrisis in 1998. Landen die zelf geen problemen hadden, werden toch meegezogen.

Sectoriële concentratie speelt bij veel opkomende markten. Rusland draait grotendeels om energie en grondstoffen, Zuid-Korea om technologie en export, en Brazilië om landbouw en mining. Deze concentratie maakt ze kwetsbaar voor sectorspecifieke problemen.

Tot slot is er het informatirisico. Het is moeilijker om betrouwbare informatie te krijgen over bedrijven en markten in opkomende economieën. Je bent afhankelijker van lokale bronnen, vertalingen en internationale research. Dat vergroot de kans op verkeerde investeringsbeslissingen.

Praktisch beleggen in opkomende markten

Oké, je bent overtuigd van de kansen maar bewust van de risico's. Hoe pak je beleggen in opkomende economieën dan praktisch aan? Er zijn verschillende manieren om exposure te krijgen naar deze markten, elk met hun eigen voor- en nadelen.

ETF's zijn voor de meeste beleggers de beste optie om te beginnen. Ze bieden directe spreiding over tientallen of honderden bedrijven in opkomende markten. Populaire opties zijn de iShares MSCI Emerging Markets ETF of de Vanguard FTSE Emerging Markets ETF. Deze fondsen bevatten bedrijven uit China, India, Taiwan, Zuid-Korea en andere opkomende economieën.

Vergelijk het met een bak met verschillende vruchten. In plaats van één appel te kiezen, krijg je direct een mix van appels, peren, bananen en druiven. Zo spreidt je het risico en profiteer je van de groei van de hele regio.

De kosten van ETF's gericht op opkomende markten liggen meestal tussen de 0,2% en 0,7% per jaar. Dat is iets hoger dan ETF's op ontwikkelde markten, maar nog steeds veel goedkoper dan actieve fondsen die vaak 1,5-2,5% rekenen. Voor een investering van €50.000 scheelt dat al snel €500-1.000 per jaar aan kosten.

Regionale spreiding verdient aandacht. De MSCI Emerging Markets index bestaat voor ongeveer 30% uit Chinese bedrijven, 25% uit Taiwan en Zuid-Korea en de rest verspreid over India, Brazilië, Saudi-Arabië en andere landen. Je kunt ervoor kiezen om apart in specifieke regio's te beleggen via ETF's zoals:

• MSCI China ETF: Puur Chinese exposure via bedrijven als Alibaba, Tencent
• MSCI India ETF: Focus op de snelst groeiende grote economie ter wereld
• MSCI Brazil ETF: Braziliaanse bedrijven in grondstoffen en financials
• MSCI ASEAN ETF: Zuidoost-Aziatische landen zoals Thailand, Malaysia, Indonesië

Individuele aandelen bieden meer upside potential maar vereisen veel meer research en kennis. Als je deze route kiest, focus dan op grote, liquide bedrijven die ook op westerse beurzen genoteerd staan. Denk aan Taiwan Semiconductor (TSMC), Samsung uit Zuid-Korea, of Alibaba uit China.

TSMC bijvoorbeeld is 's werelds grootste contractfabrikant van semiconductors. Het bedrijf produceert chips voor Apple, NVIDIA, AMD en andere techreuzen. Met een omzet van meer dan €70 miljard en marges van 40%+ is het een kwaliteitsbedrijf in een groeiende markt.

Voor portefeuillesamenstelling hanteren experts verschillende vuistregels. Een conservatieve allocatie is 5-10% opkomende markten, gematigd 10-15% en agressief 15-25%. Dit hangt af van je risicotolerantie, leeftijd en andere beleggingen.

Een voorbeeld portfoliosamenstelling voor een 45-jarige belegger met €200.000:

Categorie	Percentage	Bedrag	Instrument
Nederlandse/Europese aandelen	40%	€80.000	AEX ETF, STOXX Europe 600
Amerikaanse aandelen	30%	€60.000	S&P 500 ETF
Opkomende Markten	15%	€30.000	MSCI EM ETF
Obligaties	10%	€20.000	Euro Government Bonds
Cash/Alternatieven	5%	€10.000	Spaarrekening, goud

Timing en dollar cost averaging zijn belangrijke overwegingen. Opkomende markten kunnen extreem volatiel zijn met uitschieters van 50% winst of 40% verlies in een jaar. In plaats van alles ineens te investeren, kun je beter gefaseerd instappen over 6-12 maanden. Zo vermijd je het risico dat je net op een piek instapt.

Valuta-exposure kun je gedeeltelijk afdekken via currency hedged ETF's. Deze fondsen neutraliseren het valutarisico zodat je alleen exposure hebt naar de aandelen zelf, niet naar de lokale munten. Dit vermindert volatiliteit maar kan ook upside beperken.

Een praktische tip: start met een breed opkomende markten ETF voordat je gaat specialiseren in specifieke landen of regio's. Zo leer je hoe deze markten bewegen en wat de belangrijkste risicofactoren zijn. Na een jaar ervaring kun je eventueel specifiekere posities toevoegen.

Rebalancing is cruciaal bij volatile markten. Plan om elk kwartaal of halfjaar je allocatie te herzien. Als opkomende markten hard gestegen zijn en je allocatie is van 15% naar 25% gegaan, verkoop je een deel om weer op target te komen. Andersom koop je bij wanneer ze ver gezakt zijn.

Wat kun je nu doen?

Dus, na al deze informatie over opkomende economieën en kansen, wat zijn je concrete volgende stappen? Het is belangrijk om systematisch te werk te gaan en niet impulsief je geld in onbekende markten te storten.

Bepaal eerst je allocatie op basis van je risicoprofiel en totale vermogen. Als je 35 jaar of jonger bent en een risicovolle instelling hebt, kan 20-25% opkomende markten passen. Ben je ouder of conservatiever, houd het dan op 5-10%. Vergelijk het met het opdelen van je maaltijd waarin je wilt verschillende smaken, maar niet te veel van het pittige gerecht.

Start met een brede opkomende markten ETF voordat je specifiek wordt. De iShares Core MSCI Emerging Markets ETF (IEMG) of Vanguard FTSE Emerging Markets ETF (VWO) zijn solide keuzes met lage kosten en brede diversificatie. Ze geven je exposure aan 20+ landen en 1.000+ bedrijven.

Gebruik dollar cost averaging om gefaseerd in te stappen. In plaats van €10.000 in één keer te investeren, doe het over 4-6 maanden met €1.500-2.000 per maand. Zo vermijd je het risico van een ongelukkige timing en profiteer je van koersdalingen tijdens je opbouwfase.

Educate jezelf over de markten waarin je belegt. Lees kwartaalrapportages van je ETF's, volg economisch nieuws uit de belangrijkste opkomende economieën en begrijp welke factoren de koersen bewegen. Olieprijzen, dollarzwakte, Chinese groei en Amerikaanse rentes zijn vaak bepalende factoren.

• Open een rekening bij een broker met goede ETF selectie en lage kosten
• Bepaal je target allocatie naar opkomende markten, afhankelijk van je profiel
• Kies een brede opkomende markten ETF als basis
• Bouw je positie gefaseerd op over 3-6 maanden
• Plan kwartaals of halfjaarlijkse rebalancing momenten
• Volg economische ontwikkelingen in de belangrijkste opkomende economieën
• Overweeg na een jaar eventuele regionale specialisatie

Monitor je exposure regelmatig maar handel niet te vaak. Opkomende markten kunnen maandenlang sideways bewegen en dan plotseling 30% stijgen of dalen. Geduld en discipline zijn belangrijker dan perfecte timing. Plan van tevoren wanneer je gaat rebalancen en houd je daar aan.

Bereid je voor op volatiliteit door mentaal vooraf te bepalen hoe je reageert op verschillende scenario's. Als je opkomende markten positie 40% daalt, ga je dan bijkopen of verkopen? Door dit vooraf te bepalen, voorkom je emotionele beslissingen tijdens stressvolle marktomstandigheden.

Overweeg specifieke regionale exposure nadat je ervaring hebt opgedaan. India groeit het hardst, China heeft de meeste koopjes en Brazilië profiteert van grondstoffen. Maar start altijd met de basis voordat je gaat specialiseren.

Beleggen in opkomende markten vraagt om geduld, discipline en een goed begrip van de risico's. Maar voor beleggers die bereid zijn deze uitdaging aan te gaan, kunnen deze investeringen een waardevolle aanvulling zijn op een goed gespreide portefeuille. Begrijp de mechanica, beheers je risico's, en je geld werkt voor je in de snelst groeiende delen van de wereldeconomie.

Bronnen

1. Fama, E.F. & French, K.R. (1993). "Common risk factors in the returns on stocks and bonds." Journal of Financial Economics, 33(1), 3-56.
2. MSCI Emerging Markets Index Methodology and Country Classification Framework (2023)
3. Cakici, N. & Zaremba, A. (2021). "Size, value, profitability, and investment effects in international stock returns: Are they really there?" Journal of Investment Strategies, 10(1), 1-47.
4. Chui, A.C.W., Titman, S. & Wei, K.C.J. (2010). "Individualism and momentum around the world." Journal of Finance, 65(1), 1-33.