Vergelijk het met je bedrijf wanneer een belangrijke leverancier opeens wegvalt. Plotseling realiseer je je hoe kwetsbaar je bent wanneer je teveel afhankelijk bent van één partij.

Precies hetzelfde gebeurt nu op wereldwijde schaal met de dollar. Goud en zilver beleggen wordt daarom steeds belangrijker voor particuliere beleggers die hun vermogen willen beschermen.

In de afgelopen 70 jaar hebben elf landen geprobeerd zich los te maken van de Amerikaanse economische dominantie. Allemaal eindigden ze in problemen. Maar nu verandert er iets in de wereldeconomie.

Volgens Harmen van Wijk, oprichter van Beleggen.com, staat de dollardominantie onder druk zoals we dat decennia niet hebben gezien. Centrale banken kopen recordhoeveelheden goud, landen zoeken alternatieven voor de dollar, en geopolitieke spanningen nemen toe.

Voor jou als belegger betekent dit dat edele metalen niet langer een keuze zijn, maar bescherming van je vermogen.

Het patroon van economische soevereiniteit

In zijn masterclass legt Harmen van Wijk een ongemakkelijke waarheid bloot. Van Iran in 1953 tot Venezuela recent hebben elf landen hetzelfde geprobeerd. Ze wilden hun economische soevereiniteit terugwinnen door zich los te maken van het Amerikaanse systeem.

Het patroon is telkens hetzelfde. Een land kondigt aan olie te verkopen in een andere valuta dan dollars, of start een alternatief betaalsysteem. Wat er dan gebeurt, is gedocumenteerd in State Department-emails, Wikileaks-bestanden en gedeclassificeerde CIA-documenten.

Neem Saddam Hussein in 2000. Hij kondigde aan Iraakse olie voortaan in euro's te verkopen in plaats van dollars. Drie jaar later viel de VS Irak binnen, officieel vanwege massavernietigingswapens die nooit werden gevonden.

Of Muammar Kadhafi in Libië, die in 2009 een pan-Afrikaanse gouden dinar wilde introduceren. In 2011 werd Libië gebombardeerd door NAVO-troepen.

Deze voorbeelden laten zien waarom de dollardominantie zo stabiel is gebleven. Maar nu gebeurt er iets anders. Het zijn niet langer individuele landen die zich verzetten, maar hele blokken van economieën.

De dedollarisatie-trend versnelt

Kijk naar de cijfers, want die liegen niet. Het percentage dollarreserves bij centrale banken daalde van 71% in 2000 naar ongeveer 62% recent. Dat klinkt misschien niet dramatisch, maar het vertegenwoordigt triljoenen dollars.

Goud, daarentegen, wordt massaal aangekocht. Centrale banken kopen meer dan 1.000 ton goud per jaar, het hoogste niveau in decennia. China alleen al kocht in 2023 meer dan 200 ton, terwijl ook Rusland, Turkije en India hun goudreserves flink uitbreiden.

Land	Goudaankopen 2023 (ton)	Percentage van reserves
China	225	4,1%
Turkije	98	27,5%
India	27	7,8%
Polen	48	11,2%

Waarom doen zij dit? Omdat goud geen tegenpartijrisico heeft. Wanneer je dollars bezit, ben je afhankelijk van de Amerikaanse economie en politiek. Edele metalen daarentegen behouden hun waarde ongeacht politieke omstandigheden.

De BRICS-landen (Brazilië, Rusland, India, China, Zuid-Afrika) ontwikkelen alternatieve betaalsystemen. China en Saoedi-Arabië handelen steeds vaker in yuan. Rusland gebruikt zijn eigen SPFS-systeem als alternatief voor SWIFT.

Dit zijn feiten die je kunt vinden in de jaarverslagen van de centrale banken en de statistieken van het IMF.

Edele metalen als bescherming voor je portefeuille

Nou, wat betekent dit voor jou als belegger? Simpel: je moet je portefeuille beschermen tegen het risico dat het huidige monetaire systeem verandert. Edele metalen zijn daarvoor het meest voor de hand liggende instrument.

Vergelijk het met een verzekering voor je huis. Je hoopt dat je die nooit nodig hebt, maar wanneer er brand uitbreekt, ben je blij dat je die hebt afgesloten. Zo werkt goud ook in je portefeuille.

Harmen van Wijk adviseert een allocatie van 10-15% van je portefeuille in goud als hedge tegen systeemrisico en inflatie. Dat klinkt misschien conservatief, maar bedenk dit: goud heeft de afgelopen 20 jaar een gemiddeld rendement behaald van ongeveer 7,5% per jaar.

"Edele metalen zijn geen speculatie, het is bescherming. Wanneer het monetaire systeem onder druk staat, vlucht kapitaal naar goud," legt Harmen uit in zijn masterclass.

Goud versus zilver: twee verschillende strategieën

Bij zilver ligt dat anders dan goud. Zilver heeft zowel monetaire als industriële eigenschappen. Ongeveer 50% van de zilvervraag komt uit industriële toepassingen, vooral zonnepanelen en elektronica. Dat maakt zilver volatieler dan goud, maar ook kansrijker wanneer de economie groeit.

Het aandeel zilver in je portefeuille zou kleiner moeten zijn dan goud, ongeveer 2-5%. Zilver is meer een positie op de energietransitie en de groeiende vraag naar hernieuwbare energie.

• Goud: Monetaire hedge, lager risico, langetermijn bescherming
• Zilver: Industriële vraag, hoger rendementspotentieel, meer volatiliteit

Verschillende manieren om in edele metalen te beleggen

Je hebt verschillende opties om exposure te krijgen op goud en zilver:

• Fysieke edele metalen: Munten of baren die je zelf bewaart of laat bewaren
• ETF's: Zoals SPDR Gold Trust (GLD) of iShares Silver Trust (SLV)
• Mijnbouwaandelen: Bedrijven zoals Newmont Corporation of Barrick Gold
• Royalty-bedrijven: Franco-Nevada of Royal Gold, die royalty's ontvangen van mijnen

Elk van deze opties heeft voor- en nadelen. Fysieke edele metalen geven je directe exposure maar brengen bewaar- en verzekeringskosten met zich mee. ETF's zijn liquide maar hebben jaarlijkse kosten. Mijnbouwaandelen kunnen hoger rendement opleveren maar zijn ook risicovoller.

Dollar cost averaging voor edele metalen

Goed, je wilt dus edele metalen in je portefeuille opnemen. Maar hoe begin je? De slimste manier is dollar cost averaging. Dat betekent dat je elke maand een vast bedrag investeert, ongeacht de koers.

Stel je koopt elke maand voor €500 aan goud-ETF's. In januari kost een aandeel €100, dus je koopt 5 aandelen. In februari is de koers gedaald naar €80, dus je koopt 6,25 aandelen. In maart stijgt de koers naar €120, dus je koopt 4,17 aandelen.

Na drie maanden heb je 15,42 aandelen gekocht voor €1.500, wat neerkomt op een gemiddelde kostprijs van €97,30 per aandeel. Deze strategie werkt omdat je automatisch meer koopt wanneer prijzen lager zijn en minder wanneer prijzen hoger zijn.

Maand	Koers per aandeel	Maandelijkse investering	Aantal aandelen gekocht
Januari	€100	€500	5,00
Februari	€80	€500	6,25
Maart	€120	€500	4,17
Totaal	–	€1.500	15,42

Dollar cost averaging is vooral nuttig bij volatiele beleggingen zoals zilver en goud. De koersen kunnen flink schommelen, maar door maandelijks een vast bedrag te investeren, profiteer je van die schommelingen.

Het voordeel van deze strategie is dat je het kunt automatiseren. De meeste brokers bieden de mogelijkheid om automatische inleg in te stellen. Je hoeft er geen tijd aan te besteden en emoties spelen geen rol.

Voor zilver geldt hetzelfde principe, maar omdat zilver volatieler is, zijn de voordelen nog groter. Je vangt de dalen op en profiteert van de gemiddelde kostprijs die lager ligt dan de hoogste koersen.

Praktische implementatie van je strategie

Laten we dit concreet maken. Je hebt een beleggingsportefeuille van €200.000 en wilt 12% alloceren naar edele metalen. Dat is €24.000, waarvan €20.000 naar goud en €4.000 naar zilver.

In plaats van dit bedrag ineens te investeren, spreid je het over 12 maanden. Elke maand investeer je €1.667 in goud en €333 in zilver. Na een jaar heb je je volledige allocatie opgebouwd tegen een gemiddelde kostprijs.

Keuze van instrumenten voor goud en zilver

Voor goud kun je kiezen uit verschillende ETF's. In Europa zijn populaire opties de iShares Physical Gold ETC (SGLN) of de Invesco Physical Gold ETC (SGLD). Deze trackers zijn fysiek gedekt door goud dat wordt bewaard in kluizen.

Voor zilver zijn er vergelijkbare opties, zoals de iShares Physical Silver ETC (SSLN). Het voordeel van deze structuren is dat je kleine bedragen kunt investeren en je geen zorgen hoeft te maken over bewaring.

Wanneer je liever directe exposure wilt via mijnbouwaandelen, kun je kijken naar bedrijven zoals Newmont Corporation. Dit is 's werelds grootste goudproducent met mijnen in Noord-Amerika, Zuid-Amerika, Australië en Afrika.

Newmont produceert jaarlijks ongeveer 6 miljoen ounces goud tegen kosten van ongeveer $1.000 per ounce. Met een goudprijs van $2.000 per ounce heeft het bedrijf een mooie marge. Bovendien betaalt Newmont dividend, wat je niet krijgt bij fysieke edelmetalen.

Het risico bij mijnbouwaandelen is dat ze hoger correleren met de aandelenmarkt dan fysieke edele metalen. Wanneer er een crisis uitbreekt en aandelen dalen, dalen mijnbouwaandelen vaak mee, ondanks dat goud- en zilverprijzen stijgen.

Bewaring en kosten

Een belangrijk aspect waar veel beleggers niet bij stilstaan zijn de kosten. Fysieke edele metalen kopen lijkt eenvoudig, maar er komen bewaarkosten, verzekeringskosten en vaak ook spreads tussen aan- en verkoopprijs bij kijken.

ETF's hebben jaarlijkse beheerkosten, meestal tussen 0,15% en 0,40% per jaar. Dat lijkt weinig, maar over 10 jaar kan dat oplopen tot enkele procenten van je investering.

Mijnbouwaandelen hebben geen directe bewaarkosten, maar brengen andere risico's met zich mee zoals operationele problemen, stakingen, of politieke instabiliteit in landen waar de mijnen staan.

• Fysieke edele metalen: Bewaarkosten 0,5–1% per jaar, geen dividendopbrengst
• ETF's in goud en zilver: Beheerkosten 0,15–0,40% per jaar, zeer liquide
• Mijnbouwaandelen: Geen bewaarkosten, mogelijke dividenden, hoger risico
• Royalty-bedrijven: Lagere operationele risico's, vaak dividenduitkering

De keuze tussen deze opties hangt af van je persoonlijke situatie. Wanneer je vooral bescherming zoekt tegen systeemrisico, zijn ETF's of fysieke edele metalen de beste optie. Wanneer je ook wilt profiteren van potentiële groei, kunnen mijnbouwaandelen interessant zijn.

Risico's en overwegingen bij het beleggen in edele metalen

Kijk, het beleggen in goud en zilver is niet zonder risico's. Het is geen wondermiddel dat je automatisch rijk maakt. Het is een vorm van verzekering, en verzekeringen kosten geld.

Goud levert geen dividend op en genereert geen cashflow. De enige manier waarop je geld verdient, is wanneer de prijs stijgt. Historisch gezien hebben edele metalen op lange termijn ongeveer de inflatie bijgehouden, niet meer.

Zilver is nog volatieler dan goud. De koers kan in korte tijd 20–30% schommelen. Dat komt doordat de zilvermarkt kleiner is dan de goudmarkt, waardoor grote transacties meer impact hebben op de prijs.

Er zijn ook praktische overwegingen. Fysieke edele metalen moet je ergens bewaren. Thuis in een kluis brengt inbraakrisico's met zich mee. Professionele bewaring kost geld en je moet de bewaarprovider vertrouwen.

"Het grootste risico is niet dat goud daalt, maar dat je het niet hebt wanneer je het nodig hebt," waarschuwt Harmen van Wijk.

Timing en marktcycli voor edele metalen

Goud en zilver bewegen niet altijd synchroon met de rest van de markt. Soms presteren zij goed wanneer aandelen slecht doen, maar dat is niet gegarandeerd. In 2008 daalden beide edele metalen samen met aandelen, omdat beleggers liquiditeit nodig hadden.

De beste prestaties van goud zie je vaak tijdens periodes van hoge inflatie, geopolitieke onzekerheid, of wanneer centrale banken agressief geld printen. We zitten nu in zo'n periode, wat verklaart waarom centrale banken massaal goud kopen.

Zilver presteert vaak beter dan goud tijdens economische groei, omdat de industriële vraag dan toeneemt. Wanneer er een recessie komt, kan zilver harder dalen dan goud vanwege de lagere industriële vraag.

Dollar cost averaging helpt je om deze timing-problemen te verminderen. Door maandelijks te investeren, spreid je het risico over verschillende marktomstandigheden.

Wat kun je nu doen?

We hebben de theorie behandeld. Tijd voor actie. Hieronder vind je concrete stappen die je vandaag nog kunt zetten om je portefeuille te beschermen tegen economische onzekerheid.

Stap 1: Bepaal je allocatie

Besluit hoeveel procent van je portefeuille je wilt alloceren naar edele metalen. Harmen van Wijk adviseert 10–15% voor goud en 2–5% voor zilver. Wanneer je een portefeuille hebt van €100.000, betekent dit €12.000 naar goud en €3.000 naar zilver.

Stap 2: Kies je instrumenten

Bepaal of je wilt investeren via ETF's, fysieke edele metalen, of mijnbouwaandelen. Voor beginners zijn ETF's meestal de eenvoudigste optie. Bekijk de iShares Physical Gold ETC (SGLN) en iShares Physical Silver ETC (SSLN).

Stap 3: Stel dollar cost averaging in

Spreid je investering over 6–12 maanden. Met een allocatie van €15.000 investeer je maandelijks €1.250 gedurende een jaar. De meeste brokers bieden automatische inleg, zodat je dit kunt automatiseren.

Stap 4: Monitor je strategie

Controleer elk kwartaal of je allocatie nog klopt. Wanneer goud sterk is gestegen en nu 20% van je portefeuille uitmaakt, kun je overwegen om een deel te verkopen en te herbalanceren.

Stap 5: Blijf leren

Volg ontwikkelingen in de markt voor edele metalen en geopolitieke veranderingen. Lees jaarverslagen van centrale banken en houd marktcommentaren bij die specifiek ingaan op goud en zilver.

Het voordeel van deze strategie is dat je klein kunt beginnen. Zelfs met €100 per maand kun je al een positie opbouwen in edele metalen. Het gaat niet om het bedrag, maar om het principe: bescherming van je vermogen tegen onzekerheid.

Onthoud dat het beleggen in goud en zilver geen get-rich-quick scheme is. Het is een lange termijn strategie om je koopkracht te behouden wanneer het huidige monetaire systeem onder druk komt te staan.

De trend richting dedollarisatie is onomkeerbaar gestart. Centrale banken bereiden zich voor door edele metalen te kopen. Jij als slimme belegger doet hetzelfde, maar dan op kleinere schaal.

Wil je leren hoe je dit soort kansen systematisch herkent en benut? Bij Beleggen.com leer je stap voor stap hoe je een solide beleggingsstrategie opbouwt die past bij jouw situatie en beschermt tegen verschillende scenario's. Onderzoek of edele metalen voor jou geschikt zijn en hoe je ze slim inzet in je portefeuille.

Bronnen

1. International Monetary Fund (2023). "Currency Composition of Official Foreign Exchange Reserves (COFER)"
2. World Gold Council (2023). "Central Bank Gold Reserves Survey"
3. Fama, E. F., & French, K. R. (1988). "Permanent and Temporary Components of Stock Prices". Journal of Political Economy
4. U.S. State Department (2023). "Foreign Relations of the United States, 1969–1976"
5. Van Wijk, H. (2024). "Het Patroon: 70 Jaar Economische Soevereiniteit". Masterclass transcriptie Beleggen.com