Kapitaalmarktrente uitgelegd: meer dan je spaarrente

De kapitaalmarktrente is de rente op leningen met een looptijd van vijf tot dertig jaar, en zij bepaalt je vaste hypotheekrente, de waarde van je aandelen en de kosten van bedrijfsfinanciering. Op een verjaardag vroeg een ondernemer me ooit waarom zijn nieuwe hypotheekofferte duurder uitviel, terwijl de ECB een paar weken eerder de rente had verlaagd. Zijn hypotheek hing niet aan het besluit in Frankfurt, maar aan de lange rente op staatsobligaties. En die rente heeft de vervelende gewoonte om haar eigen gang te gaan.

Kijk, de meeste beleggers kijken naar het verkeerde dashboard. Ze volgen de spaarrente bij hun bank en de persconferentie van de ECB, terwijl de lange rente op staatsobligaties stilletjes bepaalt wat hun aandelen, hun vastgoed en hun bedrijfsfinanciering waard zijn. Wie dat ene getal leert lezen, ziet veel marktbewegingen al aankomen voordat ze in de krant staan.

In dit artikel lees je wat deze lange rente precies is, waar je haar vindt en waarom zij meer over je vermogen zegt dan je spaarrente. Je ziet welke aandelen gevoelig zijn voor een stijgende rente, wat ING Groep ons leert over banken en rente, en hoe je in een half uur je eigen portefeuille op rentegevoeligheid controleert.

De rente is het enige prijskaartje dat op alles in je portefeuille tegelijk hangt.

Wat is de kapitaalmarktrente en waar zie je die?

Deze rente heeft geen voorzitter, geen persconferentie en geen woordvoerder. Niemand stelt haar vast, en juist daarom is ze zo eerlijk. Ze ontstaat op de obligatiemarkt, waar overheden, pensioenfondsen, verzekeraars, banken en beleggers elke werkdag miljarden aan langlopende leningen kopen en verkopen.

Goed, eerst de definitie. De lange marktrente is de rente op leningen met een lange looptijd, meestal van vijf tot dertig jaar. Als ijkpunt gebruiken we in Nederland de tienjaars staatsrente, dus de rente op Nederlandse staatsobligaties met een looptijd van tien jaar.

Professionals kijken daarnaast naar de Duitse tienjaarsrente, de zogenoemde Bund, omdat Duitsland binnen de eurozone als de veiligste debiteur geldt. Ook de swaprente telt mee, het tarief waartegen banken onderling vaste en variabele rente uitwisselen. Die swaprente ligt aan de basis van veel Nederlandse hypotheektarieven, en daar kom ik straks op terug.

De rente op staatsobligaties vind je gewoon online. De Nederlandsche Bank en de ECB publiceren rentestatistieken, het Agentschap van het Ministerie van Financiën (DSTA) toont de rendementen op Nederlandse staatsleningen en op financiële sites als Bloomberg zie je de Bund dagelijks bewegen. Wie de actuele lange rente wil volgen, heeft dus genoeg aan een paar minuten en een browser.

De hoogte van die lange rente hangt af van wat beleggers voor de komende jaren verwachten. In grote lijnen trekken vijf krachten aan het touw.

• Inflatieverwachting. Een belegger die verwacht dat geld de komende jaren sneller zijn waarde verliest, wil daarvoor een hogere rente zien.
• Economische groei. Sterke groei trekt geld richting aandelen en bedrijfsleningen, waardoor overheden meer rente moeten bieden om kopers te vinden.
• Begrotingstekorten. Hoe meer een overheid leent, hoe meer obligaties er op de markt komen en hoe hoger de prijs die beleggers vragen.
• Verwacht beleid van de centrale bank. Niet het besluit van deze maand telt, maar de koers die beleggers voor de komende jaren inschatten.
• Termijnpremie. Wie zijn geld tien of twintig jaar vastzet, wil een extra vergoeding voor alles wat er onderweg mis kan gaan.

Nou, dan nog één mechaniek die elke belegger hoort te kennen. Obligatiekoersen en de rente zitten op een wip, want als de rente omhoog gaat zakt de koers van bestaande obligaties. Logisch ook, want niemand betaalt de volle prijs voor een obligatie met 2% rente als een nieuwe obligatie 4% oplevert.

Hoe hard die wip doorslaat, meet je met de duration, een gewogen gemiddelde looptijd van alle kasstromen van een obligatie. Als vuistregel daalt een obligatie met een duration van tien jaar ongeveer 10% in koers wanneer de rente met één procentpunt stijgt. Hoe langer de looptijd, hoe heftiger de beweging.

Hoe pijnlijk dat kan uitpakken, liet de Oostenrijkse staatsobligatie met een looptijd van honderd jaar zien. Die werd in 2020 uitgegeven tegen een rente van minder dan 1% en verloor in de renteschok van 2022 meer dan de helft van haar waarde. Keurige debiteur, vette klap.

Een veilige debiteur is nog geen veilige belegging. Wie lang uitleent, loopt renterisico, ook bij een overheid.

Waarom zegt de kapitaalmarktrente meer dan je spaarrente of de ECB?

Aan de borreltafel lopen drie soorten rente vrolijk door elkaar, en dat zorgt voor een hoop spraakverwarring. De ECB bepaalt de beleidsrente, je bank bepaalt je spaarrente en de markt bepaalt de rente op de lange termijn. Dat zijn drie verschillende knoppen met drie verschillende eigenaren.

Soort rente	Wie bepaalt hem	Looptijd	Waar je het merkt
Beleidsrente (ECB, Fed)	De centrale bank	Zeer kort, van dag tot dag	Spaarrente, variabele leningen, rekening courant
Spaarrente	Je eigen bank	Direct opvraagbaar	Rente op je spaarrekening, volgt de beleidsrente traag
Lange marktrente	De obligatiemarkt	Vijf tot dertig jaar	Vaste hypotheekrente, bedrijfsleningen, waardering van aandelen en vastgoed

Hoe los deze rentes van elkaar kunnen bewegen, liet de Amerikaanse centrale bank in het najaar van 2024 zien. De Fed verlaagde vanaf september 2024 de beleidsrente in drie stappen met in totaal één procentpunt, terwijl de Amerikaanse tienjaarsrente in dezelfde periode juist met ongeveer een procentpunt opliep. Beleggers vreesden hardnekkige inflatie en grote begrotingstekorten, en op dat moment woog hun oordeel zwaarder dan dat van de centrale bank.

Dat is de denkfout die ik keer op keer tegenkom. Mensen horen dat de centrale bank de rente verlaagt en denken dat alles goedkoper wordt, terwijl de lange rente een heel eigen verhaal kan vertellen. De gevolgen van een ECB-rentebesluit zie je vooral aan de korte kant, op je spaarrekening en bij variabele leningen.

In Europa hebben we de laatste jaren beide kanten meegemaakt. De ECB hield de depositorente jarenlang onder nul en tilde haar tussen juli 2022 en september 2023 in recordtempo op naar 4%. Vanaf juni 2024 ging die rente weer stapsgewijs omlaag, tot 2% in juni 2025.

Je spaarrente hangt aan die beleidsrente, met een flinke vertraging naar boven en opvallend weinig vertraging naar beneden. Banken zijn ook maar ondernemers, hè.

Goed, wat betekent dat voor geld dat stilstaat? Neem €250.000 die vijftien jaar lang niets oplevert, terwijl de inflatie gemiddeld 2,5% per jaar bedraagt. Op papier staat er na vijftien jaar nog steeds €250.000, maar de koopkracht is gezakt naar ruwweg €171.000.

Dat is een verlies van bijna €79.000, of 31,6%.

Ook met rente gaat het verschil hard. Zet je diezelfde €250.000 vijftien jaar weg tegen 2% spaarrente, dan groeit het naar ruim €336.000. Haalt een portefeuille met kwalitatieve aandelen gemiddeld 7% per jaar, dan kom je uit op bijna €690.000, een verschil van ruim €353.000 en een factor 2,1.

Die 7% is geen garantie, en onderweg zitten er jaren met flinke dalingen bij. Toch laat het zien wat samengestelde rente over een lange periode met je vermogen doet, zowel in positieve als in negatieve zin. Vergelijk het met een bekertje met gaatjes, want hoe hard je ook spaart, er lekt door inflatie altijd wat weg.

Daarom gebruik ik niet de spaarrente als kompas, maar de reële rente, dus de lange rente min de verwachte inflatie. Dat getal vertelt wat veilig geld werkelijk oplevert, en dus welke lat elke andere belegging moet halen. In de jaren dat die reële rente diep negatief was, steeg bijna alles in waarde, en in 2022 zagen we precies het omgekeerde gebeuren.

De spaarrente vertelt je wat de bank je gunt. De lange rente vertelt je wat je geld werkelijk waard is.

Hoe beïnvloedt de kapitaalmarktrente de hypotheekrente en je vastgoed?

Een hypotheek met tien jaar rentevast is voor een bank gewoon een lening van tien jaar, en die moet ze zelf ook voor tien jaar financieren. Dat doet een bank met spaargeld, met obligaties en met renteswaps, waarbij ze een opslag rekent voor risico, kosten en winst. De basis is de swaprente, en die beweegt vrijwel synchroon met de lange rente op staatsobligaties.

Daarom lopen de lange rente en de hypotheekrente bijna altijd in hetzelfde ritme, meestal met een paar weken vertraging. Wie wil weten waar de hypotheektarieven heen gaan, doet er goed aan eerst naar de tienjaarsrente te kijken in plaats van naar het journaal.

Hoe groot de uitslag kan zijn, merkten Nederlandse huizenkopers aan den lijve. In 2021 sloot je een hypotheek met tien jaar rentevast nog af tegen ongeveer 1%, terwijl een vergelijkbaar product in 2023 ruim boven de 4% lag. Op een lening van €400.000 kost elk procentpunt extra ongeveer €4.000 per jaar aan rente.

De Verenigde Staten laten zien wat dat met een markt doet. In november 2026 meldde The Washington Post dat de Amerikaanse huizenverkopen in de zwaarste dip zitten sinds de nasleep van de Grote Recessie, waarbij de hypotheekrente de maandlasten van een gemiddelde koper flink heeft opgedreven. Amerikaanse hypotheken met een lange rentevaste periode volgen immers vooral de lange staatsrente.

Voor beleggers in vastgoed werkt hetzelfde mechanisme, alleen dan op de waardering. Een pand of vastgoedaandeel wordt gewaardeerd op basis van de huurinkomsten in verhouding tot een rendementseis, en die eis schuift mee met de lange rente. Stijgt de rente, dan willen kopers een hoger aanvangsrendement en zakt de waarde, ook als er geen enkele huurder vertrekt.

Vastgoed krijgt daarbij vaak een dubbele tik. De waarde daalt, en tegelijk wordt de financiering duurder bij elke herfinanciering. Vastgoedbedrijven met veel schuld en korte looptijden voelen dat als eerste in hun cijfers.

Als ondernemer merk je het ook in je eigen zaak. Bij de herfinanciering van een bedrijfspand of een investeringslening rekent de bank met dezelfde lange rente, waardoor een project dat bij 2% rendabel was bij 5% ineens tegenvalt. In mijn ervaring kijken ondernemers scherp naar hun omzet, maar zelden naar de rente waartegen hun volgende lening wordt afgesloten.

Wat dat betreft is de tienjaarsrente ook een vroeg signaal voor je eigen financieringsplanning. Weet je dat je pand over twee jaar opnieuw gefinancierd wordt, dan geeft de trend in de lange rente je ruim op tijd een idee van de lasten die eraan komen.

Welke aandelen zijn gevoelig voor een stijgende rente?

Warren Buffett zei ooit dat rente voor de prijs van bezittingen werkt zoals zwaartekracht voor een appel. Hoe hoger de rente, hoe harder koersen naar beneden worden getrokken. Dat klinkt als een beurswijsheid voor op een tegeltje, maar er zit een harde rekenkundige logica achter.

De waarde van een aandeel is de huidige waarde van alle toekomstige kasstromen van een bedrijf. Die toekomstige euro's reken je terug naar vandaag met een disconteringsvoet, en de lange rente is de bodem van die voet. Myron Gordon legde dat verband al in 1959 vast in zijn dividendmodel, en elke serieuze waardering werkt er nog steeds mee.

Vergelijk het met twee klanten die je allebei €100.000 beloven. De een betaalt volgend jaar, de ander pas over vijftien jaar. Zodra veilig geld meer rente oplevert, wordt die tweede belofte een stuk minder waard, terwijl de eerste nauwelijks verandert.

Groeiaandelen zijn die tweede klant.

In 2022 zagen we dat in de praktijk. Toen de lange rente in korte tijd fors steeg, verloor de technologiezware Nasdaq Composite over dat jaar ongeveer een derde van zijn waarde, terwijl veel energiebedrijven het juist goed deden. Ik sprak dat jaar beleggers die dachten dat ze gespreid zaten met tien verschillende aandelen, terwijl al die aandelen op dezelfde rentegok leunden en ze dus flink leergeld betaalden.

Welke rentegevoelige aandelen voelen een stijgende lange rente het eerst? Dit zijn de categorieën die ik altijd als eerste bekijk.

• Groeiaandelen met winst ver in de toekomst. Hoe verder weg de kasstromen, hoe groter het effect van een hogere disconteringsvoet.
• Vastgoedaandelen. Lagere waarderingen van panden en duurdere financiering komen tegelijk binnen.
• Obligatievervangers. Nutsbedrijven en andere aandelen met een stabiel, nauwelijks groeiend dividend moeten direct concurreren met de rente op staatsobligaties.
• Bedrijven met veel schuld. Vooral bij variabele rente of leningen die binnenkort aflopen, wordt de rentelast snel zwaarder.
• Banken en verzekeraars. Dit zijn vaak de uitzondering, omdat een hogere rente hun marges en beleggingsopbrengsten kan verbeteren.

Die obligatievervangers verdienen extra aandacht, want daar zit een valkuil voor dividendbeleggers. Neem een vermogen van €500.000 in aandelen met een dividendrendement van 3%. Dat levert €15.000 per jaar op, ofwel €1.250 per maand.

Bij een staatsrente van ongeveer 3 tot 4% ontvang je met een obligatie een vergelijkbaar inkomen, zonder het koersrisico van een aandeel. Een dividendaandeel wint die vergelijking alleen als het dividend groeit, bijvoorbeeld met 6% per jaar, want een obligatie betaalt over tien jaar exact dezelfde coupon als nu. Daarom kijk ik bij dividendgroeiaandelen voor passief inkomen altijd eerst naar de groei van het dividend en pas daarna naar de hoogte.

De lange rente is daarmee de lat waar elke aandelenbelegging overheen moet. Een vermogen van €400.000 tegen een risicovrije lange rente van circa 4% groeit in tien jaar naar ruim €592.000, zonder rekening te houden met belasting en inflatie. Dat is ruim €192.000 groei zonder dat je één jaarverslag hoeft te lezen.

Elk aandeel in je portefeuille moet laten zien dat het daar met een redelijke marge bovenuit komt, anders loop je extra risico zonder extra beloning. Bedrijven met hoge marges, weinig schuld en een sterke kasstroom kunnen een hogere rente doorgaans beter opvangen. In mijn artikel over kwaliteitsaandelen selecteren met een selectiemodel in vier stappen lees je hoe je die eigenschappen per bedrijf beoordeelt.

Een aandeel dat niet duidelijk meer belooft dan een staatsobligatie, heeft eigenlijk geen plek in een actieve portefeuille.

ING Groep, wat een bank laat zien over de lange rente

Als er één soort bedrijf leeft van rente, dan is het een bank. Een bank leent kort, via spaargeld en betaalrekeningen, en leent lang uit, via hypotheken en bedrijfsleningen. Wat dat betreft is een bank gewoon een rentemachine, en ING Groep is daar een schoolvoorbeeld van.

Het grootste deel van de inkomsten van ING komt uit het renteresultaat, het verschil tussen wat de bank op leningen verdient en wat ze aan spaarders en financiers betaalt. ING is een van de grootste hypotheekverstrekkers van Nederland, waardoor de lange rente rechtstreeks doorwerkt in de winstgevendheid.

Tussen 2014 en 2022 hield de ECB haar depositorente onder nul, en die jaren waren voor ING geen pretje. Spaarders kon de bank moeilijk een negatieve rente geven, terwijl de rente op nieuwe hypotheken en leningen steeds verder zakte. ING rekende in die periode zelfs negatieve rente aan klanten met grote spaartegoeden, maar dat redde de marge maar beperkt.

In 2020 kwam daar de coronacrisis bovenop. De ECB vroeg banken om dividenden op te schorten, ING gaf gehoor aan dat verzoek en het aandeel zakte dat jaar onder de €5. Beleggers die op dat moment alleen naar de lage koers keken, zagen een goedkope bank, terwijl de rentemarge juist onder druk stond.

Toen de rente vanaf 2022 steeg, draaide het beeld volledig om. ING rapporteerde over 2023 een recordnettowinst van ongeveer €7,3 miljard en gaf via dividend en aandeleninkoop miljarden terug aan aandeelhouders. De bank verdiende ineens veel meer op haar leningen en op haar tegoeden bij de centrale bank dan ze aan spaarders hoefde te betalen.

Sinds de ECB in 2024 de beleidsrente weer is gaan verlagen, staat die marge opnieuw onder druk. ING zet daarom nadrukkelijker in op inkomsten uit provisies en dienstverlening, die minder afhankelijk zijn van de rentestand.

De les voor jou als belegger gaat verder dan "een hoge rente is goed voor banken". Voor een bank telt vooral het verschil tussen de korte en de lange rente, de steilheid van de rentecurve. Staat de lange rente ruim boven de korte, dan verdient een bank op elke nieuwe hypotheek een mooie marge, terwijl een platte of omgekeerde curve het lastig maakt, ook bij een hoge rente.

En er zit nog een tweede kant aan. Een hogere rente maakt leningen duurder voor klanten, en als die in de problemen komen moet de bank voorzieningen treffen voor kredietverliezen. Wie een bankaandeel bekijkt, weegt dus de rentecurve, de kwaliteit van de leningenportefeuille en de waardering in samenhang.

Het rentekompas werkt ook voor een bank, alleen wijst de naald niet altijd de kant op die je verwacht.

Hoe check je de rentegevoeligheid van je portefeuille in 30 minuten?

Je hoeft geen econoom te zijn om je eigen renterisico in kaart te brengen. Met een kop koffie, het overzicht van je broker en een half uur kom je al een heel eind. Ik doe dit zelf elk kwartaal, en het levert bijna altijd een verrassing op.

1. Noteer de tienjaars staatsrente (2 minuten). Schrijf de Nederlandse en de Duitse tienjaarsrente op, met de datum erbij. Dat is je meetlat voor de rest van de check.
2. Geef elke positie een label (8 minuten). Deel je aandelen in als groei, dividend, vastgoed, financieel of cyclisch. Je ziet direct of je portefeuille aan één kant van de rentewip hangt.
3. Bekijk de schuld (8 minuten). Zoek per bedrijf de netto schuld ten opzichte van de EBITDA op, en kijk in het jaarverslag welk deel van de leningen een vaste rente heeft en wanneer ze aflopen. Een bedrijf dat de komende twee jaar veel moet herfinancieren, is extra gevoelig.
4. Vergelijk rendement met de rente (7 minuten). Zet het dividendrendement en het winstrendement naast de tienjaarsrente. Het winstrendement is de winst per aandeel gedeeld door de koers, dus een koerswinstverhouding van 40 komt neer op 2,5%.
5. Kijk naar je cash en obligaties (5 minuten). Controleer de looptijd en de duration van eventuele obligaties, en reken uit hoeveel cash al langer dan een jaar stilstaat.

Wat je overhoudt is een eenvoudig overzicht van waar je renterisico zit. Staat het grootste deel van je posities in de categorie groei, met een winstrendement onder de tienjaarsrente en flink wat schuld, dan ben je sterk afhankelijk van een dalende rente. Dat hoeft geen probleem te zijn, zolang je het in ieder geval bewust doet.

Bij die vijfde stap zie ik vaak een blinde vlek. Veel beleggers kopen een obligatiefonds en denken dat ze veilig zitten, terwijl ze ongemerkt een flink renterisico lopen. Zo'n fonds heeft geen einddatum waarop je je inleg terugkrijgt, waardoor een stijging van de rente gewoon als koersverlies in je portefeuille blijft staan.

Een stap verder is om de trend van de rente zelf te volgen. Hurst, Ooi en Pedersen bestudeerden trendvolgen over meer dan een eeuw aan data in aandelen, obligaties, valuta en grondstoffen, en volgens hun onderzoek leverde de strategie in elk decennium een positief resultaat op. Moskowitz, Ooi en Pedersen vonden in 2012 een vergelijkbaar patroon in hun onderzoek naar momentum in tijdreeksen.

Een eenvoudige toepassing is kijken of de tienjaarsrente boven of onder haar gemiddelde van de afgelopen 200 handelsdagen ligt. Stijgt de rente structureel, dan is dat een signaal om rentegevoelige posities extra scherp te bekijken. Bij Beleggen.com gebruiken we dit soort signalen niet als glazen bol, maar als verkeerslicht, en in mijn artikel over het kiezen van een beleggingsstrategie die bij jouw profiel past lees je hoe trendvolgen en momentum in een complete aanpak passen.

Wat kun je nu doen met de kapitaalmarktrente?

De lange rente is het getal dat onder al je beslissingen ligt, van je hypotheek tot je dividendaandelen en van je cash tot je groeiaandelen. Je spaarrente en het besluit van de ECB vertellen een deel van het verhaal, maar de rente op staatsobligaties vertelt wat de markt echt denkt. Wie haar leert lezen, beslist met meer rust en minder verrassingen.

Niemand weet waar de rente over een jaar staat. Maar wat we wel weten, is welke posities geraakt worden als ze beweegt, en daar kun je je op voorbereiden. Dit zijn vijf dingen die het onderzoeken waard zijn.

• Volg de lange rente. Zet de Nederlandse tienjaars staatsrente en de Duitse Bund op je watchlist en noteer elk kwartaal de stand, zodat je de trend ziet in plaats van de waan van de dag.
• Doe de check van een half uur. Onderzoek welke posities in je portefeuille sterk op een dalende rente leunen en of je dat bewust zo hebt gekozen.
• Toets je dividendaandelen. Overweeg per aandeel te onderzoeken of het dividend de afgelopen jaren groeide, en hoe het dividendrendement zich verhoudt tot de rente op staatsobligaties.
• Kijk eerlijk naar je cash. Bereken wat stilstaand geld je na inflatie werkelijk oplevert, en hoe lang het al stilstaat.
• Breng je financiering in kaart. Ga als ondernemer na wanneer je zakelijke of privéleningen opnieuw worden vastgezet en wat één procentpunt extra rente op dat moment kost.

Rente is geen vijand en geen vriend, het is gewoon zwaartekracht. Je kunt haar niet uitzetten, maar je kunt wel zorgen dat je portefeuille niet omvalt als ze harder gaat trekken. Vergelijk het met een stoel met meerdere poten, want hoe minder je posities op dezelfde rentegok leunen, hoe stabieler je zit.

Bij Beleggen.com laten we zien hoe je met trendvolgen, momentum en een scherpe selectie van kwaliteitsaandelen je vermogen opbouwt en beschermt, ook als de rente alle kanten op gaat. In mijn boek Beter dan de Bank en in onze educatie werk ik die aanpak stap voor stap uit. Wil je je portefeuille met een actief kompas besturen, dan ben je van harte welkom om eens rond te kijken.

Bronnen

1. Kakushadze, Z. & Serur, J.A. (2018). 151 Trading Strategies. Palgrave Macmillan. Beschikbaar via SSRN (abstract 3247865).
2. Gordon, M.J. (1959). Dividends, Earnings, and Stock Prices. The Review of Economics and Statistics, 41(2), 99 tot 105.
3. Jegadeesh, N. & Titman, S. (1993). Returns to Buying Winners and Selling Losers: Implications for Stock Market Efficiency. The Journal of Finance, 48(1), 65 tot 91.
4. Moskowitz, T.J., Ooi, Y.H. & Pedersen, L.H. (2012). Time Series Momentum. Journal of Financial Economics, 104(2), 228 tot 250.
5. Hurst, B., Ooi, Y.H. & Pedersen, L.H. (2017). A Century of Evidence on Trend Following Investing. The Journal of Portfolio Management, 44(1), 15 tot 29.
6. Damodaran, A. (2012). Investment Valuation: Tools and Techniques for Determining the Value of Any Asset. Wiley, derde editie.
7. ING Groep N.V. (2024). Annual Report 2023.
8. Europese Centrale Bank. Monetaire beleidsbesluiten en rentestatistieken, ECB Data Portal.
9. The Washington Post (13 november 2026). Home sales in worst slump since the aftermath of the Great Recession.
10. Van Wijk, H. Beter dan de Bank. Beleggen.com.