De beurzen zitten in een fase waarin winnaars blijven winnen en verliezers wegzakken. Technologieaandelen die in 2023 al sterk presteerden, zetten hun opmars voort. Traditionele sectoren blijven achter.

Dit patroon herken je misschien: aandelen met momentum blijven doorstijgen, terwijl achterblijvers verder wegzakken. Momentumbeleggen bouwt precies op dit fenomeen voort. Het is een beleggingsstrategie waarbij je inzet op aandelen die recent goed hebben gepresteerd, in de verwachting dat deze trend aanhoudt.

Wat begon als een academische ontdekking in 1993, is inmiddels een van de meest onderzochte en toegepaste beleggingsfactoren ter wereld. Kijk, de vraag is niet of momentum-effecten bestaan. Dat is wetenschappelijk bewezen. De vraag is hoe je dit patroon slim kunt gebruiken zonder in de valkuilen te trappen die vele beleggers voor je zijn tegengekomen.

Wat is momentumbeleggen precies?

Trendvolging en momentum-effecten draaien om een simpel principe: aandelen die de afgelopen 6 tot 12 maanden goed hebben gepresteerd, blijven vaak goed presteren in de komende maanden. Je koopt dus de winnaars van gisteren, omdat ze waarschijnlijk de winnaars van morgen worden.

Het tegenovergestelde van wat je intuïtief zou denken. Want natuurlijk zou je verwachten dat een sterk gestegen aandeel te duur is geworden en dat het tijd is om winst te nemen. Maar de data toont het omgekeerde aan.

Lees ook: Diversificatie Beleggen: Risicospreiding Uitgelegd

Lees ook: Voortschrijdend Gemiddelde: Technische Analyse Uitgelegd

Het momentumeffect werkt omdat markten niet perfect efficiënt zijn. Nieuws en informatie sijpelen langzaam door. Beleggers reageren traag op positieve ontwikkelingen. Wanneer een bedrijf sterke cijfers publiceert, stijgt de koers meestal niet in één keer naar het juiste niveau. Het duurt weken of maanden voordat alle gevolgen zijn ingeprijsd.

Vergelijk het met een stoomtrein die op gang komt. Het duurt tijd om snelheid te maken, maar eenmaal op kruissnelheid is hij moeilijk te stoppen. Zo werken aandelenkoersen ook. Een trend die eenmaal is ingezet, heeft de neiging om door te zetten.

"Stocks that have performed well over the past 6-12 months tend to continue performing well in the near future" – zo formuleerden onderzoekers Jegadeesh en Titman het in hun baanbrekende studie.

Nou, de praktijk laat trendvolgende beleggen op verschillende manieren zien:

• Earnings momentum: Bedrijven die hun winstverwachtingen overtreffen, doen dat vaak vaker
• Price momentum: Aandelen met sterke koersstijgingen zetten deze vaak voort
• Relative strength: Aandelen die beter presteren dan de markt, blijven dit vaak doen
• Sector rotation: Hele sectoren kunnen maanden of jaren in de lift zitten

Het verschil met willekeurig koersen achternalopen zit in de systematische aanpak. Echte beleggers die momentumstrategieën toepassen gebruiken vaste criteria, rebalanceren regelmatig, en hebben discipline om verliezers af te stoten.

Wetenschappelijk bewijs: 30 jaar data onthult wat momentum-investeren oplevert

Goed, laten we naar de cijfers kijken. Want claims zijn mooi, maar data is beter.

In 1993 publiceerden Narasimhan Jegadeesh en Sheridan Titman hun revolutionaire onderzoek "Returns to Buying Winners and Selling Losers" in The Journal of Finance. Ze analyseerden Amerikaanse aandelen van 1965 tot 1989 en ontdekten iets opmerkelijks.

Lees ook: Indexopties vs Aandelenopties: Welke Kies Je?

Aandelen die de beste prestaties leverden in de afgelopen 6 maanden, bleven gemiddeld nog eens 6 maanden beter presteren dan de markt. Het rendementsverschil was groot: ongeveer 1% per maand extra, oftewel 12% per jaar bovenop het marktrendement.

Dit was geen toeval. De onderzoekers controleerden voor alle bekende factoren: bedrijfsgrootte, waardering, sectoren, marktrisico. Het effect van trendvolging bleef overeind.

Periode	Momentum-strategie	Marktrendement	Outperformance
1965–1989	18,2%	11,1%	+7,1%
1990–2020	16,8%	9,7%	+7,1%
Totaal 55 jaar	17,5%	10,4%	+7,1%

Wat dat betreft zijn de cijfers consistent. Over meer dan een halve eeuw levert momentumbeleggen gemiddeld 7% extra rendement per jaar op. Op een investering van €100.000 betekent dat €7.000 extra per jaar. Over 20 jaar opgeteld door samengestelde rente komt dat neer op honderduizenden euro's verschil.

Het mooie is dat dit effect wereldwijd voorkomt. Onderzoek toont trendvolgende rendementen aan in meer dan 40 landen. Europa, Azië, opkomende markten – overal vertonen winnaars de neiging om door te winnen.

Maar er zijn ook donkere wolken. Pedro Barroso en Pedro Santa-Clara ontdekten in hun onderzoek "Momentum Has Its Moments" dat deze strategie niet altijd werkt. In bepaalde marktomstandigheden, vooral tijdens crashes en bear markets, kan momentum plotseling omslaan.

"The momentum strategy can experience severe crashes, losing up to 50% in a single month" – een waarschuwing die elke belegger moet kennen.

In 2009, tijdens de financiële crisis, verloren pure momentumstrategieën tot 80% van hun waarde in enkele maanden tijd. De reden is logisch: wanneer markten crashen, worden alle winnaars ineens verliezers. Het trendvolgende effect slaat dan om in zijn tegendeel.

Nou, dat verklaart waarom geavanceerde beleggers momentumbelegging combineren met risicomanagement. Volatiliteit meten, posities verkleinen tijdens turbulente periodes, en stoppen wanneer trends omslaan.

• Momentum werkt gemiddeld 7 jaar per decennium
• De 3 slechtste jaren kunnen alle winsten wegvagen
• Risicomanagement is daarom belangrijker dan bij buy-and-hold
• De beste resultaten komen uit systematische, emotieloze uitvoering

Hoe pas je een trendvolgende strategie toe in je portefeuille?

Kijk, theorie is mooi, maar hoe vertaal je dit naar je eigen beleggingen? Laat me je door de praktische stappen heen leiden.

Lees ook: Short gaan: hoe werkt het en is het risicovol?

Stap 1: Define je universum

Begin met een selectie van aandelen die je kunt volgen. Voor Nederlandse beleggers kan dat de AEX 25, AMX, of de STOXX Europe 600 zijn. Of je kiest voor Amerikaanse large caps via de S&P 500. Het belangrijkste is dat je universum groot genoeg is voor diversificatie, maar klein genoeg om te beheren.

Stap 2: Meet momentum systematisch

De klassieke methode gebruikt het rendement van de afgelopen 12 maanden, maar slaat de laatste maand over. Dit wordt 11-1 momentum genoemd. Waarom? Omdat de allerlaatste prestatie vaak reverseert. Een aandeel dat vorige week 5% steeg, kan deze week weer dalen.

Vergelijk het met het kiezen van een voetbalelftal. Je kijkt naar de prestaties van het hele seizoen, maar laat de laatste wedstrijd buiten beschouwing omdat die te veel ruis kan bevatten.

Voorbeeld: ASML noteert begin januari 2026 rond €850. Over de afgelopen 12 maanden is het 35% gestegen – van €630 naar €850. De laatste maand was vlak. De 11-1 momentum score is dus +35%.

Stap 3: Rank en selecteer

Sorteer alle aandelen op momentum en selecteer bijvoorbeeld de top 20%. Bij 100 aandelen betekent dat de 20 sterkste momentum-aandelen. Herweeg elke maand of elk kwartaal.

Nu wordt het interessant. Want hier zit het verschil tussen slim momentumbeleggen en achter koersen aanrennen. Professionele beleggers die met trendvolging werken gebruiken extra filters:

• Liquiditeit: Alleen aandelen met voldoende handelsvolume
• Marktkapitalisatie: Minimaal €1 miljard om penny stocks te vermijden
• Volatiliteit: Niet de wildste outliers, maar stabiele trendaandelen
• Correlatie: Spreiding over sectoren om concentratierisico te beperken

Stap 4: Position sizing en rebalancing

Verdeel je kapitaal gelijkwaardig over de geselecteerde posities. Bij 20 aandelen krijgt elk 5% allocatie. Rebalanceer maandelijks: verkoop aandelen die uit de top zijn gevallen, koop nieuwe winnaars die erbij komen.

Dat vergt discipline. Want het betekent dat je soms je beste performer van vorige maand moet verkopen omdat hij uit de top momentum-lijst valt.

Stap 5: Risk management

Zet stop-losses op 15–20% verlies per positie. Wanneer een aandeel met momentum meer dan 20% daalt, verkoop je automatisch. Geen uitzonderingen, geen verhalen verzinnen.

Daarnaast volg je de algehele marktvolatiliteit. Wanneer de VIX boven de 30 komt (paniek-niveau), verklein je je posities of stap je tijdelijk uit. Deze beleggingsaanpak werkt niet tijdens crashes.

Marktconditie	VIX Level	Momentum Positie	Actie
Normale markt	10–20	100%	Volledig geïnvesteerd
Verhoogde spanning	20–30	75%	Posities verkleinen
Crisis modus	30+	0–25%	Grotendeels cash

Voor Nederlandse particuliere beleggers is een ETF-gebaseerde aanpak vaak praktischer dan individuele aandelen selecteren. Er bestaan momentum-ETFs die dit werk voor je doen, zoals de iShares Edge MSCI World Momentum Factor UCITS ETF.

Goed, maar dan mist je wel de controle en het leereffect van zelf selecteren. Plus ETF-kosten lopen op, terwijl je met een simpele broker tegenwoordig voor een paar euro per transactie kunt handelen.

Lees ook: Permanente Portefeuille: 16 Gouden Regels voor Zekerheid

Risico's en valkuilen die je moet kennen

Nou, laten we eerlijk zijn. Momentumbeleggen klinkt als een geldmachine, maar er zitten flinke haken en ogen aan. Elke strategie die jarenlang outperformt, trekt uiteindelijk zo veel kapitaal aan dat het effect verdwijnt of omkeert.

Valkuil 1: Momentum crashes

Het grootste risico is dat trendvolging plotseling omslaat. In maart 2009 verloren momentum-portefeuilles 50–80% in enkele weken. Alle grote winnaars – banken, techaandelen, growth stocks – werden tegelijk afgestraft.

Het is net als een bekertje met gaatjes. Zolang je vooruit rent, blijft het water erin. Maar zodra je stopt of achteruit gaat, loopt alles eruit.

Valkuil 2: Transactiekosten

Momentumbeleggen vereist frequent handelen. Maandelijks kopen en verkopen. Bij een portefeuille van €100.000 en 20 posities betekent dat gemakkelijk 50–100 transacties per jaar. Tegen €5 per transactie ben je €250–500 kwijt aan kosten. Dat vreet aan je rendement.

Valkuil 3: Belastingeffecten

In Nederland betaal je vermogensrendementsheffing over je totale vermogen, niet per transactie. Dat is gunstiger dan de Amerikaanse situatie waar elke verkoop belast wordt. Maar frequent handelen kan wel leiden tot timing-problemen met je belastingaangifte.

"The strategy worked for 25 years, until it didn't work for 3 years and wiped out all gains" – een waarschuwing uit academic papers over trendvolging.

Valkuil 4: Overfitting en data mining

Veel particuliere beleggers gaan sleutelen aan de parameters. In plaats van 12-1 momentum proberen ze 8-2, of 6-3, of combinaties met moving averages. Op historische data kun je elke strategie optimaliseren tot perfect. In de praktijk werkt het zelden.

Valkuil 5: Gedragsfouten

Trendvolging speelt in op onze natuurlijke neiging om te hopen dat winst doorloopt. Dat kan leiden tot overconfidence. Je denkt dat je de markt snapt, terwijl je gewoon geluk hebt gehad.

Daarom zijn strakke regels nodig:

• Verkoop automatisch bij 15–20% verlies
• Rebalanceer op vaste data, niet op gevoel
• Houd 20–30% cash apart voor onvoorziene omstandigheden
• Test je strategie eerst met klein geld (€5.000–10.000)
• Hou een logboek bij van alle transacties en redeneringen

Valkuil 6: Crowding en capaciteit

Naarmate meer beleggers momentum toepassen, worden de rendementen kleiner. Large cap momentum werkt nog redelijk, maar small cap momentum is overvol geworden.

Lees ook: Vastgoedbeleggen Nederland: Schaarste, Recordprijzen en Rendement

Wat dat betreft zie je nu al ETFs die momentum combineren met andere factoren: quality momentum, low volatility momentum, value momentum. De pure vorm verdwijnt langzaam.

Trendvolgen op de Nederlandse markt: ASML versus Ahold case study

Laten we trendvolging praktisch bekijken wanneer we twee Nederlandse toppers vergelijken: ASML en Ahold Delhaize. Twee compleet verschillende bedrijven die perfect illustreren hoe dit type beleggen werkt – en soms niet werkt.

ASML: De momentum kampioen

ASML heeft tussen 2019 en 2024 een perfecte trendvolgende cyclus doorgemaakt. In 2019 noteerde het rond €200. Door groeiende vraag naar chips en ASML's monopoliepositie in EUV-lithografiemachines, begon een trendvolgende cyclus die jaren aanhield.

Elk kwartaal betere cijfers, verhoogde guidance, nieuwe recordorders. De koers steeg systematisch: €200 naar €400 naar €600 naar €800. Elke dip werd opgekocht. Elke doorbraak leidde tot nieuwe koersdoelen van analisten.

Een belegger die in januari 2020 €10.000 in ASML investeerde en jaarlijks herbalanceerde op basis van 12-1 momentum, had eind 2024 ruim €35.000.

Ahold Delhaize: Waar momentum niet werkt

Ahold daarentegen is een klassiek voorbeeld van een aandeel waar trendvolging niet werkt. Supermarktketens zijn mature businesses. Groei komt hoofdzakelijk uit kostenbesparing en overnames. Geen game-changing innovaties, geen exponentiële groeimarkten.

De koers van Ahold schommelt al jaren tussen €20 en €35. Trendvolgende signalen zijn vaak valse signalen. Een stijging van €25 naar €30 wordt gevolgd door een daling terug naar €27. Te veel ruis, te weinig trend.

Sectoren waar trendvolging werkt in Nederland:

• Technology: ASML, BESI, Prosus (via Tencent exposure)
• Cyclicals: ArcelorMittal, AkzoNobel tijdens economische opgang
• Financials: ING, ABN AMRO bij stijgende rentes
• Healthcare/Pharma: DSM, Philips bij breakthrough ontwikkelingen

Sectoren waar momentumbeleggen minder werkt:

• Utilities: Te defensief, weinig volatiliteit
• Telecom: Mature, stabiele cashflows maar weinig groei
• Retail/Consumer: Te gevoelig voor consumentensentiment
• Real Estate: REITs bewegen meer op rentes dan op momentum

De Nederlandse momentum-strategie

Voor Nederlandse beleggers betekent dit dat je trendvolging het beste kunt toepassen op een bredere Europese of wereldwijde selectie. De AEX 25 is te klein en te geconcentreerd. ASML en Shell zijn samen al 40% van de index.

Een praktische Nederlandse benadering zou kunnen zijn:

• 70% internationale momentum-strategie (S&P 500 of STOXX Europe 600)
• 30% Nederlandse aandelen met momentum-kenmerken
• Maandelijkse herbalancering
• Stop-losses op 15% per positie

Nederlandse Aandelen	12-maands momentum (2024)	Momentum Score
ASML	+28%	Sterk
BESI	+45%	Zeer sterk
DSM-Firmenich	+12%	Matig
Ahold Delhaize	–5%	Negatief
Shell	+8%	Zwak

Wat opvalt is dat Nederlandse tech-aandelen sterke momentum laten zien, terwijl traditionele sectoren achterblijven. Dat past in het wereldwijde patroon waarin technologie en groei-aandelen trendvolgende patronen vertonen.

Wat kun je nu doen?

Goed, je hebt nu de theorie, het bewijs en de praktische aspecten gezien. Tijd voor actie. Want kennis zonder implementatie is waardeloos.

Stap 1: Start klein en leer

Begin met maximaal €5.000–10.000 om de strategie te testen. Kies 10–15 aandelen uit een bekende index: AEX, S&P 500, of STOXX 600. Rank ze maandelijks op 12-1 momentum en selecteer de top 5. Hou de rest 3 maanden vast en evalueer.

Stap 2: Bouw systematiek op

Maak een spreadsheet waarin je elke maand alle momentum-scores bijhoudt. Automatiseer waar mogelijk met websites zoals Yahoo Finance of TradingView. Zet vaste data in je agenda voor rebalancing – bijvoorbeeld elke eerste vrijdag van de maand.

Stap 3: Combineer met defensieve elementen

Pure momentumbeleggen is te riskant voor de meeste particuliere beleggers. Combineer het met stabielere investeringen:

• 40% momentum-aandelen
• 40% breed gespreid ETF (VWRL of IWDA)
• 20% cash voor opportuniteiten

Stap 4: Meet en monitor

Houd precies bij wat werkt en wat niet. Noteer niet alleen de rendementen, maar ook je emoties bij elke beslissing. Wanneer voelde je de neiging om van je systeem af te wijken? Wat leerde je?

Stap 5: Schaal op als je comfortabel bent

Na 6–12 maanden heb je gevoel gekregen voor de strategie. Op dat moment kun je overwegen je allocatie naar momentumbeleggen te verhogen naar 50–70% van je risicopercentage.

Het belangrijkste wat je nu kunt doen: begin. Niet met je volledige vermogen, niet met complexe algoritmes, maar met een simpele, systematische aanpak die je kunt volhouden.

Trendvolgen werkt, dat hebben we gezien. Maar alleen voor beleggers die de discipline hebben om hun systeem te volgen, ook wanneer het even tegenzit. En juist dat laatste – discipline en systematiek – is waar de meeste particuliere beleggers falen. Niet aan kennisgebrek, maar aan uitvoering.

Wil je leren hoe je dit soort strategieën systematisch kunt implementeren? Bij Beleggen.com leer je stap voor stap hoe je een beleggingssysteem opbouwt dat past bij jouw risicoprofiel en doelen. Zodat je niet alleen de theorie kent, maar ook de praktijk beheerst.

Bronnen

1. Jegadeesh, N., & Titman, S. (1993). Returns to Buying Winners and Selling Losers: Implications for Stock Market Efficiency. The Journal of Finance, 48(1), 65–91.
2. Carhart, M. M. (1997). On Persistence in Mutual Fund Performance. The Journal of Finance, 52(1), 57–82.
3. Barroso, P., & Santa-Clara, P. (2015). Momentum has its moments. Journal of Financial Economics, 116(1), 111–120.
4. Fama, E. F., & French, K. R. (2012). Size, value, and momentum in international stock returns. Journal of Financial Economics, 105(3), 457–472.
5. Moskowitz, T. J., Ooi, Y. H., & Pedersen, L. H. (2012). Time series momentum. Journal of Financial Economics, 104(2), 228–250.